Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/8059 K.2025/6827

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bartın ili, ..., ... köyü, ... mevkiinde bulunan 137 ada 7 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitini ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük olduğunu, davaya konu taşınmaz kapama karışık meyve bahçesi olduğundan yıllık meyve gelir metodu üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini, objektif değer artışının %30 olması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının %4 olması gerektiğini, bölgede yetişen en fazla gelir getiren sebze ve ekili ürün üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon faiz oranının %5 alınmasının yanlış olduğunu, bilirkişilerce kullanılan objektif değer artışının tarım arazilerinin birbirleri ile kıyaslanması esnasında oransal olarak kullanımının yanlış olduğunu, bu farklılıkların ancak kapitalizasyon oranındaki değişimlerle sağlanması gerektiğini, ayrıca 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesine göre değer artışına sebep olacak unsurların ayrıntılı bir şekilde açıklanması gerektiğinin belirtildiğini, herhangi bir açıklama yapmadan objektif değer artışının uygulanmasının yanlış olduğunu,

dava konusu taşınmaza net gelir metodunda münavebeye alınan ürünlerin verim değerleri yüksek masrafları ise düşük alındığından net geliri yüksek hesaplandığını, bu durumun sebepsiz zenginleşmeye ve kamu zararına neden olduğunu, bilirkişilerin taşınmaza belirlediği bedelin çok yüksek olduğunu, dava konusu taşınmazın üzerindeki ağaçların değerlemesi yapılırken bakımları tam yapılmış kültür ağaçları gibi değerleme yapılmasının hatalı olduğunu, kıymet takdir komisyonunun belirlediği bedellerin kanuna uygun olduğunu, idareleri lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir esasına göre değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu,

her ne kadar idarece tanzim edilen kıymet takdir raporunda tespit edilen ağaç sayı ve cinsleri ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen ağaç sayı ve cinsleri arasında kısmi farklılık bulunmakta ise de idarece tanzim edilen kıymet takdir raporunda belirlenen ağaçlara ilişkin herhangi bir açıklayıcı bilgi yer almamakta olup, muğlak ifadelerin yer aldığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunun ise dava konusu taşınmazın zeminde fiilen incelenmesi neticesinde tanzim edildiği,

kaldı ki zeminde tespit edilen ağaç bedellerinin dahi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce tespit edilen değerleme yılına ilişkin maktu ağaç cetvelinde gösterilen bedellerin altında kaldığı, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin istinaf eden tarafın sıfatı itibari ile davalı idarenin iddia ettiği gibi yüksek olmadığı anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf itirazlarının yerinde olmadığı ancak İlk Derece Mahkemesince ilk kararda belirlenen 95.497,10 TL kamulaştırma bedelinin 48.553,12 TL'sinin ilk karar tarihinde derhal ödenmesine karar verildiğinden,

48.553,12 TL'ye davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından ilk karar tarihine (12.04.2019) kadar, kalan ve 3 aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına karar verilen 46.943,98 TL'ye ise davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından son karar tarihine (04.06.2021) kadar faiz işletilmesi gerekirken, kamulaştırma bedelinin tamamına son karar tarihine kadar faiz işletilmesinin doğru olmadığı bu hali ile davacı idarenin istinaf itirazının bu yönüyle kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararın düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir metodu esas alınarak, ağaçlara ise yaş cins ve verim durumu dikkate alınmak suretiyle maktuen değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi yerindedir.

4.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR