Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/8367 K.2025/5998

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idareler vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, ..., ... köyü 12782 ada 2 parsel sayılı taşınmaza yol, köprü, kavşak ve Aksu Çayı Taşkın Koruma Projesi yapılarak kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığını ve el atılan kısımlar dışında kalan alanlar yönünden proje bütünlüğünün bozulduğunu ve kullanma imkânı kalmadığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın bir kısmının Aksu Çayı Taşkın Koruma Projesi kapsamında kaldığını, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerin büyükşehir belediyesinin görev ve yetki sınırları dahilinde kaldığından DSİ Genel Müdürlüğü yönünden davanın reddi gerektiğini, belediyelerle yapılan protokoller gereği proje sınırları içinde kalan taşınmazların ihtilafsız olarak DSİ'ye teslimi, imar planlarının hazırlanması kapsamında Belediyelerin sorumluluğunda olduğundan davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, davanın açılmasına müvekkili idarece sebebiyet verilmediğinden yargılama giderleri ile sorumlu tutulmamaları gerektiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza kalıcı ve sürekli bir şekilde fiili olarak el atılmadığından davanın reddi gerektiğini, idari yargının görevli olduğunu, davanın müvekkili idare yönünden husumet nedeniyle reddi gerektiğini, dava konusu parselde müvekkili idarece herhangi bir çalışma yapılmadığını, sorumluluğun ..., Aksu Belediyesi ile birlikte DSİ Genel Müdürlüğüne ait olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma bedelinin davalı idarelerden tahsil edilerek davacı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davacıya ait 860 m² hissenin 463,59 m²sinin tapusunun iptal edilerek DSİ Genel Müdürlüğü adına tapuya kayıt ve tesciline ve davacıya ait hissenin 23,07 m²sinin ise tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun 7 nci maddesinin (r) bendi uyarınca derelerin ıslahının Büyükşehir Belediyelerinin sorumluluğunda olduğunu, dava konusu taşınmaza ilişkin imar planı iptal edilmiş olup ... tarafından yeni hazırlanan imar planında dava konusu taşınmazın olduğu yer dere yatağı olarak bırakılmış olmakla davanın husumetten reddi gerektiğini, el atılan alan yaklaşık 55.000 m² hesaplanmış ise de onaylı Aksu Taşkın Koruma Projesine göre 46.000 m² olup fazla hesaplandığını, emsal taşınmazın uygun olmadığını, yetersiz inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumetin ..., Aksu Belediyesi ve DSİ Genel Müdürlüğüne yöneltilmesi gerektiğini, Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/422 Esas sayılı dosyası mevcut olup derdestlik nedeniyle eldeki davanın reddi gerektiğini, taşınmazın değerinin fahiş belirlendiğini, yolun açılması ile meydana gelen değer artışının hesaplanmadığını, emsal taşınmazın uygun olmadığını, el atma tarihindeki özelliklerine göre değer biçilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmazın 2730,00 m²lik kısmın yol, 54.853,00 m²lik kısmına dere ıslahı yapılmak suretiyle Antalya Büyükşehir Belediyesi ve DSİ tarafından kamulaştırma olmaksızın filen el atıldığı, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planı içerisinde kalması nedeniyle arsa vasfında kabul edilerek emsal karşılaştırması yapılarak değerinin tespiti yoluna gidilmesinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazda düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldığı, 2020 yılı emlak vergisine esas m² birim fiyatının 373,49 TL olduğu, emsal olarak alınan ...

Mahallesi 12298 ada 9 parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planı içerisinde düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmış imar parseli olduğu, 2020 yılı emlak vergisine esas m² değerinin 746,97 TL olduğu, emsal taşınmazın 24.12.2013 tarihli ve 10238 yevmiye numaralı satışının emsal olma özelliğine sahip bulunduğu, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın eksik ve üstün yanlarının hükme esas alınan bilirkişi raporunda tartışıldığı, emsal taşınmazın dava konusu taşınmazdan 1,25 kat oranında daha değerli kabul edilmesinin emlak vergi değerleri açısından da değerlendirildiğinde yerinde olduğu,

buna göre dava konusu taşınmazın belirlenen metrekare birim fiyatının yerinde olduğu, aynı taşınmaza ilişkin istinaf incelemesinden geçen Antalya 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/207 Esas sayılı dosyasında hazırlanan fen bilirkişi raporunda da taşınmazın 54.853,00 m²lik kısmında dere ıslah çalışması yapıldığı, 2.730,00 m²lik kısmının ise yol, kavşak ve köprü olarak kullanıldığının belirtildiği,

yine Kemerağzı köyü 12298 ada 9 parsel sayılı taşınmazın 24.12.2013 tarihli satışı emsal alınmak suretiyle yapılan mukayese sonucunda emsalin dava konusu taşınmazdan 1,25 kat daha değerli olduğu kabul edilerek dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatının dava tarihi olan 25.05.2018 tarihi itibarıyla 1.448,00 TL olarak tespit edildiği, davalıların istinaf başvurusunun reddine karar verildiği ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2021/7599 Esas, 2022/7151 Karar sayılı kararı ile onandığı, işbu kararın kuvvetli delil niteliğinde bulunduğu,

kuvvetli delil niteliğindeki dosyada bulunan metrekare birim fiyatı ile eldeki dosyada bulanan metrekare birim fiyatının aradan geçen zaman dikkate alındığında uyumlu olduğu, davalı ... vekili derdestlik itirazında bulunmuş ise de davacı tarafından Antalya 7.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/422 Esas dosyasında davalı ...

Belediyesi tarafından fiilen el atılmayan (hukuken el atılan) kısım için dava açıldığı, bu nedenle derdest davadan söz edilemeyeceği, istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı görülmekle; davalı idareler vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekilinin aşağıdaki hususlar kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

3. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiş ise de hükme esas alınan bilirkişi raporunda Kemerağzı Mahallesi 12298 ada 9 parsel sayılı taşınmazın 24.12.2013 tarihli satışı emsal alınmış olup satış akit tablosuna göre taşınmazın 250/453 payı limited şirket tarafından üzerindeki ipotekle birlikte satılmış olup bunun satış bedeline olumsuz etkisi olacağı düşünüldüğünde bu satışın emsal olarak değerlendirilmesi doğru olmadığı gibi, aynı senette emsal taşınmazın 203/453 payı farklı metrekare birim bedelle satıldığından rapor inandırıcı değildir.

4. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkân tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirmiştir.

5. Dava konusu Kundu Mahallesi 12782 ada 2 parsel sayılı 101.758,14 m² yüzölçümlü taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen spor tesis alanı, kısmen yol ve kısmen Aksu Çayı Islah projesi kapsamında kaldığı, fen bilirkişi raporunda (B) ve (D) ile gösterilen toplam 54.853 m²lik kısmına Aksu Çayı Islah çalışması yapılarak ve (C) ile gösterilen 2.730 m²lik kısmına turizm yolu, kavşak ve köprü olarak fiilen el atıldığı, arta kalan ve (A) ile gösterilen 27.200,14 m²lik alan ile (E) ile gösterilen 16.975 m²lik alanın ise tarla olduğu belirtilmiş ise de hükmün infazına elverişli nitelikte el atılan ve arta kalan kısımların koordinat bilgilerini gösteren ölçekli krokisi bulunmayan fen bilirkişi raporunun hükme esas alınması doğru değildir.

6. Dava konusu taşınmazın el atılan kısmındaki davacı payının iptali ile idare adına tesciline karar verilmesi gerekirken infazda tereddüt yaratacak şekilde davacı payına isabet eden alanlar üzerinden tapu kaydının iptaline karar verilmesi yerinde değildir.

7. Dava konusu taşınmazın tapu kaydındaki haczin hükmedilen bedele yansıtılmasına karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,