Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/8577 K.2025/5490

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı TOKİ Başkanlığı ve bir kısım davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı TOKİ Başkanlığı ve bir kısım davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı karar başlığında davacı olarak eklenen Bakanlık, davacı TOKİ Başkanlığı ve bir kısım davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Tekirdağ ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 164 ada 19 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın şehir merkezine, Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesine, çevre yollarına ve yeni yapılan Halkalı-Kapıkule Demiryolu Projesine çok yakın bir konumda olduğunu, taşınmazın bulunduğu konumda ulaşım hizmetleri, elektrik, su, doğalgaz vs. tüm altyapı ve belediye hizmetleri mevcut bulunduğunu, bu sebeple hüküm tesis edilirken taşınmazın konumu ve özellikleri göz önünde bulundurulmak suretiyle hüküm tesis edilmesi gerektiğini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı TOKİ Başkanlığı ve bir kısım davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı TOKİ Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaz için yüksek bedel takdir edildiğini, idare yararına vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, Anayasa Mahkemesi iptal kararı nedeniyle hiç faize hükmedilmemesi gerekirken dava tarihinden faiz işletilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaz için düşük bedel takdir edildiğini, müvekkillerine fark bedelin ödenmesi gerekirken ödenmediğini ileri sürmüştür.

3.Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın konumu ve rayicine göre düşük bedel takdir edildiğini, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda yasal faiz yetersiz olduğundan enflasyon farkının ödenmesine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, davanın niteliği gereğince davacı idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin ve davalı tarafa vekâlet ücreti verilmesinin yerinde bulunduğu anlaşıldığı;

ancak 2942 sayılı Kanun'un 10/9 ncu maddesinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı eldeki davada doğrudan ve geriye dönük uygulama kabiliyetinin bulunmadığı gözetilmeden tespit edilen kamulaştırma bedeline dava tarihinden yasal faiz işletilmesine dair hüküm tesis edilmesi,

kamu düzeni bakımından ise Mahkemece verilen 430 TL/m² birim bedel üzerinden bedel tespitine dair ilk karara karşı davalılar ... ve ... tarafından istinaf yoluna başvurulmadığından bu davalıların paylarına düşen kamulaştırma bedelinin davacı idare yararına müktesep hak teşkil edeceğinden, diğer davalılara ödenmek üzere 330.948,07 TL fark bedel depo edildiği hâlde, hüküm yerinde fark bedelin infazda karışıklığa yol açacak şekilde "davalılara ödenmesine" karar verildiği gerekçesiyle bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,

davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde Bölge Adliye Mahkemesi kararı karar başlığında davacı olarak eklenen Bakanlık, davacı TOKİ Başkanlığı ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz yoluna başvurmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı olarak eklenen ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; kendisinin davacı sıfatının olmadığını, kendisine husumet yöneltilemeyeceğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davacı TOKİ Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplere ilaveten bakanlığa husumet yöneltilemeyeceğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3.Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir. Dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır.

Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan. “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun. “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile.

“Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alındığında fark kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması yerindedir.

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre,bir kısım davalılar vekilinin tüm, davacı TOKİ Başkanlığı vekili ile davacı olarak eklenen ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Kamulaştırma Kanunu ile Bazı Kanunlarda değişiklik yapılmasına dair 7201 sayılı Kanun'un Ek Madde 2 nci maddesi gereğince her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesi karar başlığında davacı olarak ... gösterilmiş ise de eldeki davanın kamulaştırma bedel tespit ve tescil davası olduğu, dava konusu taşınmaz hakkında kamulaştırma kararının ve olurunun davacı idare tarafından alındığı, Ek Madde 2 nci maddenin 2004 yılı öncesi yapılan kamulaştırmalara ilişkin olarak idareler aleyhine açılacak davalara yönelik olduğu gözetildiğinde davacı olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Bölge Adliye Mahkemesi karar başlığında gösterilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Bir kısım davalılar vekilinin tüm, davacı idare ve davacı olarak eklenen Bakanlık vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare ve davacı olarak eklenen Bakanlık vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi Karar başlığınından '' Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği '' ibaresinin çıkartılması, yerine ''TOKİ Başkanlığı'' ibaresinin yazılması, '' ilgili ...'' ibaresinin tümüyle çıkartılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı TOKİ Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, davalı ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,21.04.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.01.2004 tarihli ve 2004/10-44 Esas, 2004/19 Karar sayılı kararı ve müstakar kararlarında da açıkça ifade edildiği üzere Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının kesin hüküm halini almamış derdest davalar yönünden uygulanmaları gerekir. Zira Anayasa Mahkemesinin iptal kararları usulî kazanılmış hakkın ve aleyhe bozma yasağının istisnasını teşkil ederler.

Bu nedenle somut olayda; davalı tarafın Anayasanın 46 ncı maddesinin son fıkrası uyarınca kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizin uygulanmasına yönelik Hukuk Muhakemeleri Kanununun 26 ncı maddesinin birinci fıkrası kapsamında değerlendirilecek bir temyiz talebinin (Davalılar ... vd. vekilinin 03.06.2024 tarihli temyiz dilekçesindeki.

"Anayasa Mahkemesinin faize ilişkin iptal kararı uyarınca, temyize konu kararın uygulanacak faizin başlangıcı ve oranı yönünden bozulması istemine” ilişkin talebi) de dosya münderecatında bulunması karşısında, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası hükmünün iptali yönünde Anayasa Mahkemesi tarafından verilen ve 01.08.2023 tarihli,

32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas - 2023/69 Karar sayılı iptal kararı doğrultusunda karar verilmeli ve “dava tarihinden itibaren mahkeme karar tarihine kadar"’ Anayasanın 46 ncı maddesinin son fıkrası hükmü nazara alınarak faize hükmedilmelidir.

Hâl böyle iken, eldeki derdest davada temyiz eden davalılar ... vd. bakımından Anayasa Mahkemesi iptal kararının uygulanmadığı. Sayın çoğunluğun sair yönleriyle katıldığımız "Düzeltilerek Onama" kararının faizle ilgili 3 No.lu "Değerlendirme görüşüne" katılmıyoruz. 21.04.2025