Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9640 K.2025/8577

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve Davalılar ..., ... vd, ... vekilleri ve ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare, davalı ... ve davalılar ... vd. vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Niğde ili, ....ilçesi, ... köyü, 1 25... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde; söz konusu taşınmazın tapu kayıtlarındaki niteliğinin tarla olarak göründüğünü, ancak dava konusu taşınmazın kamulaştırma işlemi sırasında tarla olarak nitelendirilmediğini ve buna göre değer tespiti yapılmasının haksız ve hukuka aykırı olacağını, davacı idarenin kayak tesisi yapma amacıyla kamulaştırma talebinde bulunduğunu, söz konusu taşınmaz her ne kadar tarla olarak görünse de aktif olarak turistik bir yer olarak kullanıldığını, gerçek değerinin tespitini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; 2015 tarihli 2015/60 Esas sayılı dosyada aynı yer için 5 TL/m²olarak değer belirlendiğini, böyle bir durumda dava tarihi itibarı ile rayiç bedelin daha yüksek çıkacağını ileri sürerek gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile derhal davalılara hisseleri oranında ödenmesine ve dava konusu taşınmazın tapu kayıtlarının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalılar ... vd, davalı ... ve davalı ... vekilleri ile davalı ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece yapılan yargılama neticesinde davanın kabulü ile davalılar adına kayıtlı olan tapunun iptali ve idareleri adına tesciline karar verildiğini, yerel mahkemenin bilirkişi raporuna göre karar verdiğini, söz konusu taşınmazın kayak turizmi için kamulaştırıldığını ve taşınmazda haziran ayında dahi kar olduğunu, bölgede buğday ve arpa yetiştirilmesinin mümkün olmadığını, yerel mahkemece tesis edilen bu karar ile yine istinaf mahkemesi kararına uygun olarak buğday ve arpa münavebesine ek bir de objektif değer artışı uygulanarak kamunun zarara uğratıldığını,

yerel mahkemece idareleri lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini, bu hususun da hukuka aykırı olduğunu belirterek kamulaştırma bedelinin miktarı bakımından istinafen incelenerek kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi kararında belirtildiği gibi buğday+arpa münavebe sisteminde belirlenen değerin müvekkillere hisseleri oranında ödenmesi gerektiği vurgulanmasına rağmen bu hususun gözardı edilmesi ve bloke edilen alacak ve ayrıca faize ilişkin herhangi bir hesap yapılmaması ve davacı tarafa bu hususta herhangi bir depo kararı aldırılmaması bakımından yerel kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda bedele yönelik itirazlarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; yapılan yeni yargılama ve hesaplamadan taraflarının yararlandırılmadığını, mensubu olduğu ailenin kamulaştırılan gayrimenkul üzerindeki hakları verilen kararda gözetilmediğini, herhangi bir bedel taraflarına ödenmesine ilişkin karar verilmediğini, karara dayanak bilirkişi raporunda hesaplamalar tekniğe ve hayatın olağan akışına aykırılıklar taşımakta, diğer davalıların istinaf dilekçesinde belirttiği üzere ödeme noktasında hataların bulunduğunu, bu nedenle yerel mahkeme kararına karşı istinaf incelemesi yapılarak bozulması gerektiğini belirterek kararı istinaf etmiştir.

4. Davalılar ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı idarenin usuli kazanılmış hakkından bahisle tespit edilen kamulaştırma bedeli için müvekkillere yönelik farklı değerlendirmeler yapılmasının mutlak surette hukuka aykırı olduğunu, istinaf başvurularının kabulüne karar verilerek, kararın kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda bedele ve usuli kazanılmış hakka itirazlarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

5.Davalılar ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, ülkenin birçok yerinden kamp ve günübirlik geziler dolayısıyla turist çektiğini, emsal taşınmazlara oranla daha düz bir arazi olup, herhangi bir tesisin kurulması sonucu değerinde artış gerçekleşeceğinin kaçınılmaz olduğunu, ancak hükme esas alınan raporda istinafın atfı dolayısıyla buğday ve arpa üzerinden de bir hesaplama yapılmış olup, davalılardan ..., ... ve ... yönünden vekâletname ibraz edilmiş olup, işbu davalılar yönünden davanın takibi taraflarınca gerçekleştirildiğini, ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğinde olduğu, arpa buğday münavebesi alınarak olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net geliri esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faiz oranının yerinde olduğu,

tespit edilen bedelin adil ve hakkaniyete uygun olduğu anlaşılmakla istinaf talebinde bulunan davacı idare vekili, davalı ..., ... ve ... vekilinin (davalılar ... ve ...'ın vekâlete ilişkin istinaf talebi hariç olmak üzere) ve ... vekilinin yerinde olmayan istinaf başvurusunun esastan reddine, davalılar ... ve ... vekilinin vekâlet ücretine ilişkin istinaf talebinin incelenmesinde ise dava konusu taşınmaz tek olup uyuşmazlık tüm davalılar için aynı hukuki sebepten kaynaklandığından,

kendisini vekille temsil ettiren tüm davalılar yararına tek bir vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00 TL maktu vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a verilmesine karar verilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalılar ... vd, ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Sulu arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare, davalılar ... vd. ve davalı ... vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,