Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9642 K.2025/5066

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idareler vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Miktar veya her paydaş için değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın her paydaş için değeri kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Davalı ... yönünden tüm davacılar için, davalı ... ve davacılar bakımından ise davacı ... dışındaki davacılar için hüküm altına alınan ve temyize konu edilen miktar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 378.290.00 TL’nin altında kalmaktadır.

Bu nedenle; davalı ... vekilinin tüm davacılar yönünden,davalı ... ve davacılar vekillerinin ise davacı ... dışındaki davacılar hisseleri bakımından temyiz isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacılar vekili ve davalı ... vekilinin ... yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçelerinde özetle; Kayseri ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 11370 ada 11 parsel sayılı taşınmaza kısmen fiilen el atıldığını ve el atılan kısım dışında kalan kısmın da imarda kamuya tahsisli olmasından dolayı fiilen kullanılmasının mümkün olmadığını ileri sürerek proje bütünlüğü ilkesi de dikkate alınarak bedeli karşılığında davalı idareler adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idareler vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza ilişkin idarelerine ait sorumluluk olmadığını, bilirkişilerce sorumlu idareler araştırılmadan eksik inceleme yapıldığını, tespit edilen değerin oldukça fahiş olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; proje bütünlüğü gözetilerek sorumluluğun Büyükşehir Belediyesine yöneltilmesi gerektiğini, bilirkişi raporunda B, D ve C harfleri gösterilen yerlere el atılmadığının tespit edildiğini, bu bölümlere yönelik davanın idari yargıda açılması gerektiğinden davanın bu yönden reddine karar verilmesi gerektiğini, emsal alınan taşınmazın dava konusu taşınmaza uygun olmamasına rağmen emsal alındığını, bu emsale karşı bedel tespitinin uygun olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve fiilen el atılan alanlar ile proje bütünlüğü ilkesi uyarınca fiilen el atılan alanlardan arta kalan bölümlerin bedelinin bedelinin hesaplanmasında bir isabetsizlik görülmediği; ancak davacıların sorumluluk miktarları gözetilerek hüküm kurulması ve fen bilirkişi raporunda F harfi ile gösterilen bölümünden Büyükşehir Belediye Başkanlığının sorumlu tutulması gerektiği belirtilerek, ayrıca Melikgazi Belediye Başkanlığının hukuki el atma nedeni ile sorumlu olduğu bölümler bakımından maktu harç ve maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerktiğinden düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükmedilen bedel üzerinden nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrarla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve fiilen el atılan alanlar ile birlikte hukuken tasarrufu kısıtlanan bölümlerin de bedelinin alınan rapor uyarınca proje bütünlüğü ilkesi gözetilerek davalı idarelerden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekili ile davalı ... vekilinin aşağıdaki bentler kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmazın bir bölümüne 1983 yılından sonra fiilen el atıldığı ve Mahkemece fiilen el atılan bölümler ile fiilen el atılan bölümlerden arta kalan kısımlarının proje bütünlüğü ilkesi uyarınca bedeline hükmedildiği gözetildiğinde, davacı ... hissesi bakımından nispi harç ve nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.

5. Bölge Adliye Mahkemesince dava konusu taşınmazın hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda E ve F harfi ile gösterilen bölümlerinin bedelinin davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesi gerektiği belirtildiği hâlde, hüküm fıkrasında maddi hata yapılarak bu bölümlerin bedelinin Melikgazi Belediye Başkanlığından alınmasına karar verilmesi doğru değildir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; A. Davalı ... Vekilinin Temyizi Yönünden, Davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE,

B. Davacılar Vekili İle Davalı ... Vekilinin ... Dışındaki Davacılara İlişkin Temyiz Yönünden; Davacılar vekili ile davalı ... vekilinin ... dışındaki davacılara ilişkin temyiz dilekçesinin REDDİNE,

C. Davacılar Vekili İle Davalı ... Vekilinin Davacı ...'e İlişkin Temyizi yönünden; 1.Davacılar vekili ve davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacılar vekili ile davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının,

a) Hüküm fıkrasına ayrı bir bent olarak ''Davacı ... hissesine isabet edip Melikgazi Belediye Başkanlığından tahsiline karar verilen bedel üzerinden hesaplanan alınması gerekli 49.900.00 TL peşin harcın davalı ... Başkanlığından alınarak Hazineye irat kaydına'' cümlesinin yazılması,

b) Hüküm fıkrasına ayrı bir bent olarak ''Davacı ... hissesine isabet edip Melikgazi Belediye Başkanlığından tahsiline karar verilen bedel üzerinden hesaplanan 108.270.00 TL nispi vekâlet ücretinin davalı ... Başkanlığından alınarak davacı tarafa verilmesine" cümlesinin yazılması,

c) Davalı ... yönünden; (fiilen ve hukuken el atılan) bölümlerin bedelinin tahsiline ilişkin bölümünde a, b, c, d, e, f, g, h harfleri ile gösterilen bentlerinden “davalı ... Başkanlığından” ibaresinin çıkartılması yerine “davalı ... Başkanlığından” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesine,