Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/10048 K.2025/13497

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bartın ili, ..., köyü 1 38... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmaz belediye sınırları içerisinde kalmasa da komşu köy yerleşik alanı içinde kalmakla olup belediyeye sınır olduğu için ulaşımı kolay, altyapısı olan, çarşıya pazara yakın sürekli araçların çalıştığı konumda olduğunu, ayrıca taşınmaz üzerinde müvekkiline ait muhdesatlar, 50 den fazla çeşit meyve ağacı bulunduğunu, % 30 objektif değer artırıcı unsur eklenmesi gerektiğini, ... ve civarındaki emsal bedelleri dikkate alınarak, araştırılarak kamulaştırma bedelinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alınmasının hatalı olduğunu, %40 objektif değer artış oranını kabul etmediklerini, münavebeye esas ürünlerin verilerinin ortalamanın üzerinde alındığının bu durumun taşınmazların değerinin haksız yere yükselmesine sebep olduğunu, dava konusu taşınmaz üzerinde münavebeye dört ürünün alınması ve gerekçelerinin belirtilmemesinin hukuka aykırı olduğu gibi bilirkişi raporunun da bu yönü ile denetime elverişli olmadığını, bilirkişi raporunda üretim maliyetlerinin düşük tutulduğunu, masraf kalemlerinin hesaplamaya dahil edilmediğini,

ayrıca ağaçların değerlemesinde dava tarihine ait İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin esas alınmadığını, bina değerinin belirlenmesinde yıpranma payının düşük tutulduğunu, bina değerinin yıpranma oranı ile yeniden hesaplanması gerektiğini, idareleri lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasını, raporda belirlenen bedelin hem çok düşük hem de hükme esas almaya elverişli olmadığını, yokluklarında yapılan keşfi kabul etmediklerini, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2005/624 Esas, 2005/2853 Karar sayılı kararı gereğince dava konusu taşınmaza %50-60 objektif değer artırıcı unsur eklenmesi gerektiğini, bu husustaki beyanlarının bilirkişi heyeti tarafından dikkate alınmadığını, taşınmazın üzerinde yer alan meyvelere değer verilmesi gerektiğini, hatta kapama meyve bahçesi olarak değerlendirilmesi yapılarak bedelinin ödenmesi gerektiğini,

raporda alınan münavebe ürünlerinin bedellerinin düşük olduğunu, bu nedenle taşınmazın bedelinin de düşük hesaplandığını, 1,5 yıl önce kıymet takdiri komisyonunun teklif ettiği bedelin hesaplanan bedelden daha yüksek olduğunu, münavebeye alınması gereken ürünlerin taze fasulye, domates, salatalık ve kara lahana olması gerektiğini, taşınmazın üzerindeki muhdesat bedellerinin düşük belirlendiğini ve yapı sınıfının ve yıpranma paylarının yanlış belirlendiğini sunmuş oldukları emsallerin dikkate alınmadığını, müvekkilin taşınmaz üzerindeki evinin 2 normal kat + çatı katı olduğunu,

bilirkişinin hesaplama da sehven bir katı hesaplamaya dahil etmediğini, ana binanın altını ev olarak değil de dükkan, işyeri veyahut garaj gibi başka amaçlarla kullanıyor olmasının yapı sınıfını değiştirmeyeceğini, yapı sınıf fiyatı farklı olan kısım sadece o amaçla o yapı sınıfına giren davaya konu diğer yapı garaj olan ve 2/B yapı sınıfından hesabı yapılan diğer yer olduğunu belirterek, belirlenen bedelin çok düşük olması nedeniyle yerel mahkeme kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinin uygun olduğu, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre uygulanan kapitalizasyon faizi ve objektif değer artışı oranının yerinde olduğu, yapılara ise resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülmek suretiyle değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin uygun olduğu;

ancak İlk Derece Mahkemesince ilk kararda 468.564,73 TL kamulaştırma bedeline hükmedildiği, kaldırma kararı sonrasında ise kamulaştırma bedelinin 445.477,13 TL olarak belirlendiği, dolayısıyla davacı idare lehine fazla depo edilen kamulaştırma bedelinin iadesine karar verilmesi gerekirken bu hususta hüküm tesis edilmemesi doğru görülmediğinden istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir. 2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak, ağaçlara yaş, cins ve verim durumu dikkate alınmak suretiyle yapılara ise resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülmek suretiyle değer biçilmesi adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR