Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/1010 K.2025/11793

Taraflar arasındaki kamulaştırılan taşınmazın 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 23 üncü maddesi gereği geri alım istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı idarenin davacıya ait .... ili, ..., ... Mahallesi sınırları içerisinde kalan 818 parsel sayılı taşınmazı 1995 yılında baraj yapımı amacıyla kamulaştırdığını, ancak kamulaştırma amacının, baraj suyunun "içmeye uygun değildir" ve "su tutmaya yeterli değildir" nedenleriyle gerçekleşemediğini, tapu kaydının incelenmesinde, söz konusu taşınmazın 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında Bakanlar Kurulu Kararı ile "rezerv yapı alanı" içerisinde kaldığının anlaşıldığını, yine tapu kaydının incelenmesinde, davacının kamulaştırılan taşınmazı geri alma şartının oluştuğunu belirterek, davacıya ait .... ili, ..., ... Mahallesi 818 parsel sayılı taşınmazın geri alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyada kamulaştırma kararı bulunmadığını, idarenin kamulaştırma amacına uygun işlem tesis etmediğini, hak düşürücü süre ile mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı idare tarafından dava konusu İstanbul ili, ..., ... Mahallesi 818 parsel sayılı taşınmaza ilişkin kamulaştırma kararı alındığı ve davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından Çatalca 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1996/693 Esas, 1997/325 Karar sayılı dosyası ile tezyid-i bedel davası açıldığı, bu davanın 27.10.1997 tarihinde kesinleştiği, bu haliyle kamulaştırma işleminin de kesinleştiği, eldeki davanın 5+1 yıllık hak düşürücü sürelerin ziyadesiyle geçmesinden sonra 01.02.2021 tarihinde açıldığı belirtilerek davanın reddine dair mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi uyarınca; kamulaştırılan taşınmazın geri alınabilmesi için kamulaştırma bedelinin kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl içinde kamulaştırmayı yapan idarece kamulaştırma ve devir amacına uygun hiçbir işlem ve tesisat yapılmamış olması ve kamu amacına yönelik hiçbir ihtiyaca tahsis edilmeyerek taşınmaz malın olduğu gibi bırakılması gerekir. Geri alma hakkının doğmasından itibaren 1 yıl içinde kullanılmayan hak düşer. Aynı amacın gerçekleşmesi için birden fazla taşınmaz birlikte kamulaştırıldığı takdirde bu taşınmazların durumunun bir bütün oluşturduğu kabul edilerek geri alma hakkının doğumu taşınmazların tümüne göre belirlenir.

3. Dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre, İstanbul ili, ..., ... Mahallesi 818 parsel sayılı taşınmaza ilişkin kamulaştırma kararı alındığı ve davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından Çatalca 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1996/693 Esas, 1997/325 Karar sayılı dosyası ile tezyid-i bedel davası açıldığı, bu davanın 27.10.1997 tarihinde kesinleştiği, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı içerinde Rezerv Yapı Alanı ..... sınırları içerisinde kaldığının anlaşıldığı bu itibarla 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinde belirlenen koşulların oluşmadığı anlaşılmış olup davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,