Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/1031 K.2025/11963

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve mülkiyet yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, .... Mahallesi 123 ada 10 parsel (eski 138 ada 10 parsel) sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve mülkiyet yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı tarafın cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve mülkiyet yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen bedel gerçek değerin çok üstünde olup hükme esas alınan raporlar hukuka aykırı olduğunu ve itirazlarının değerlendirilmediğini, bilirkişilerce yörede yaygın olarak yetiştirilmeyen ürünlerin dikkate alınmasının hatalı olduğunu, dosyaya sundukları ...

İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri ile bilirkişi heyetinin kullanmış olduğu münavebe sistemi ve münavebede kullanılan verilerin aynı olmadığını, kullanılan münavebe sistemindeki diğer bir yanlışlığın da örneğin buğday ve fiğin 1 yılda 2 ürün olacak şekilde değerlendirmesi olduğunu, münavebeye esas alınan ürünlerin satış fiyatlarının yüksek belirlendiğini, taşınmazlar için %4,5 kapitalizasyon faiz oranı uygulanmışken, üzerine %25 objektif değer artış oranı uygulanmasının doğru olmadığını, ürün giderleri hesabında resmi verilerin kullanılması gerektiğini ya da brüt gelirin %40 altında üretim gideri hesabı yapılmaması gerektiğini,

müdürlüklerince belirlenen bedelin, resmi verilerle yapılan hesaplamada bulunan bedele, bilirkişilerin bulduğu bedelden daha yakın olduğunu, irtifak bedeli hesaplanırken değer azalışının taşınmazın eklentileri de dahil edilerek hesaplanmasının hukuka aykırı olduğunu, hükme esas alınan raporda kamulaştırma kapsamında kalan ağaçlar ve kamulaştırma dışında kalan ağaçlar ayrımı yapılmadığını, irtifakın bu ağaçların yapısal bütünlüğüne ne biçimde zarar verdiğinin açıklanması gerektiğini, bilirkişi raporunun bilimsel ve teknik çalışma kapsamı dışında tamamen fiyat sonuç odaklı olarak hazırlandığını,

lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın arazi vasfında olduğu, net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda kapitalizasyon faiz oranının taşınmazın niteliklerine uygun olduğu, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre objektif değer artırıcı unsur oranının yerinde olduğu,

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 2024/459 Esas sayılı dosyasında dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan kadastral yola cepheli ... Mahallesi 139 ada 3 parsel sayılı taşınmaz için %70 objektif değer artışı oranı belirlenerek metrekare birim fiyatı 75,68 TL 'nin uygun bulunduğu, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 2024/460 Esas sayılı dosyasında dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan kadastral yola cepheli ....

Mahallesi 163 ada 21 parsel sayılı taşınmaz için %70 objektif değer artışı oranı belirlenerek metrekare birim fiyatı 75,68 TL'nin uygun bulunduğu, yakın konumdaki Dairenin 2022/2716 Esas sayılı dosyasında inceleme konusu yapılan ... ilçesi ...

Mahallesi 118 ada 12 parsel sayılı taşınmaza ilişkin 2021 yılı bakımından belirlenen 74,23 TL/m² birim fiyatının uygun görüldüğü hususları dikkate alındığında dava konusu taşınmaza ilişkin belirlenen metrekare birim fiyatının davacı idarenin iddia ettiği gibi yüksek olmadığı her ne kadar dava tarihinin 12.04.2022 olmasına göre 2022 yılına ait üretim verileri esas alınması gerekirken 2021 yılına ait üretim verilerine göre hesaplama yapılmış ise de; karar davacı vekili tarafından istinafa getirilmiş olduğundan aleyhe değerlendirilmediği dosya kapsamına göre ...

Genel Müdürlüğü lehine daimi irtifak hakkı sebebiyle değer azalışının yöntemine uygun tespit edildiği, daimi irtifak hakkı sebebiyle oluşan değer azalışının tenzilinin yerinde olduğu anlaşılmış, ancak dava dilekçesinde dava konusu taşınmazın 237,95 m²'lik kısmında daimi irtifak, 12,23 m²'lik kısmı için ise mülkiyet kamulaştırma bedelinin tespiti ile idare adına tescilinin talep edildiği,

hükme esas fen bilirkişi raporunda da krokide B harfi ile gösterilen 12,23 m²'lik kısmın hidrant alanı olarak kamulaştırılması talep edilen alan olduğu belirtilmesine rağmen İlk Derece Mahkemesince bu kısmın bedeli toplam kamulaştırma bedeli içerisinde hesaplanarak davalı tarafa ödenmesine karar verilmesine rağmen 12,23 m²'lik kısmın hidrant alanı olarak davacı idare adına tesciline yönelik karar verilmemesinin hatalı olduğundan davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu irtifak hakkı karşılığının ve mülkiyet yeri bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve irtifak hakkına konu olan bölüm dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığı ile mülkiyet yeri bedelinin tespit edilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,