Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/10613 K.2025/18540

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili, tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idareve davalılar ... vd. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. köyü 447 parsel sayılı taşınmazdan ifrazen oluşan 1001 parsel sayılı taşınmazın davalının payına isabet eden kısmının kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin çok düşük tespit edildiğini, dava konusu taşınmaza en az %100 objektif değer artışı uygulanması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının %3' ü geçmemesi gerektiğini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespitinin davalılara derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin çok yüksek olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın Çamlıyayla Belediye sınırları içerisinde yer aldığını, imar planı dahilinde olduğunu, dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, taşınmazın değerinin düşük gösterildiğini, dava konusu taşınmaza uygulanacak kapitalizasyon faiz oranının % 3'ü geçmemesi gerektiğini, keşifin tarafların yokluğunda icra edildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı içinde yer almadığı, meskun mahal içinde bulunmadığı, belediye hizmetlerinden yararlanmadığı, etrafının tarım arazileri ile çevrili olduğu,

parsel sorgu uygulaması üzerinden gözlenen konumu, yakın konumda olup aynı kamulaştırma planı kapsamındaki taşınmazların Yargıtay denetiminden arazi olarak geçtiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, belirtilen nitelikleri ile tarım arazisi vasfında olduğu anlaşılmakla, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın tarım arazisi olarak kabulü ile,

dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir yöntemine göre değer biçilmesinde, kuru tarım arazisi olarak kabul edilerek taşınmaz için buğday, ... soğan ve nohut ürünleri münavebeye alınarak değer biçilmesinde, Yargıtay içtihatlarına uygun olarak kapitalizasyon faiz oranının kuru tarım arazisi için %5 olarak uygulanmasında,

İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden getirtilen 2021 verilerine uygun olarak metrekare birim fiyatın 22,93 TL olarak belirlenerek bu değer üzerinden zemin kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde ve taşınmaz üzerindeki ağaçlara maktu değer verilip zemin kamulaştırma bedeline eklenerek tespit edilen toplam kamulaştırma bedelinin davalıya derhal ödenmesine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, taşınmaz için konumu ve diğer özellikleri dikkate alınarak objektif değer artışı uygulanmamasının da yerinde olduğu gerekçesi ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve davalılar ... vd. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrarla ilaveten kamulaştırma bedeline kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri esas alınarak; üzerindeki ağaçlara yaş, cins ve verim durumuna göre maktuen değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde kamulaştırma bedeline kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizin işletilmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesi gereği, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf incelemesi kamu düzenine aykırılık dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı, davalılar ... vd. vekilinin istinaf başvuru dilekçesinde faiz hususunda itirazının bulunmadığı, istinaf aşamasında ileri sürülmeyen itirazların temyiz sebebi yapılamayacağı gözetildiğinde, bu hususa ilişkin temyiz itirazı ile ilgili olarak değerlendirme yapılmamıştır.

4. Temyizen incelenen karar tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürelen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

5. Buna karşın kamu davası gereğince yapılan incelemede dava konusu .. Mahallesi 1001 parsel sayılı taşınmazın ada ve parsel numarası 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 22/A maddesi uyarınca yapılan kadastro yenilemesi sonucunda 1 04... parsel olarak değiştiği hâlde, eski parsel numarası üzerinden hüküm kurulması doğru değildir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddine,

2. Kamu düzeni gereği İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan “1001” ifadesinin çıkartılmasına yerine “1 04... ” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,