Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/12226 K.2025/18588

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve bir kısım davalı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ..., ... 126 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı taraftan tahsil edilerek davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon faiz oranının tespitinde dikkate alınan unsurların mükerrerlik oluşturacak şekilde objektif değer artış oranının tayininde de esas alındığını, dava konusu taşınmazın objektif değer artışı uygulanmasını gerektiren bir özelliğinin bulunmadığını, müvekkili idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Bir kısım davalı vekili Avukat ... istinaf dilekçesinde özetle; aynı bölgede sulu tarım arazilerinde salçalık domates, dolmalık biber, arpacık soğan münavebesi uygulandığı hâlde, hükme esas alınan bilirkişi raporunda farklı bir münavebe sistemine göre değerlendirme yapıldığını, iklim ve toprak yapısı yıl içinde birden fazla ürünün alınmasına imkan tanıyacak nitelikteyken yılda bir ürün metodu ile hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, taşınmazın konumu ve nitelikleri itibarıyla kapitalizasyon faizinin %3 oranında, objektif değer artış oranının daha yüksek oranda uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

3. Bir kısım davalı vekili Avukat ... istinaf dilekçesinde özetle; münavebeye alınan ürünlerin seçiminin doğru yapılmadığını, taşınmazın konumu ve nitelikleri itibarıyla objektif değer artış oranının daha yüksek oranda uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net ürün gelirine göre değer biçilmesinde yöntem olarak bir isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre uygulanan kapitalizasyon faizi oranı ile objektif değer artışı oranının uygun olduğu, bilirkişi heyeti raporunda belirtilen münavebe ürünleri ve verilerinin bölgenin münavebe yapısı ve resmî tarım verileri ile uyumlu olduğu,

ilçe tarım verilerinde belirtilen masraflarla ekonomik tarım yapılamayacağından üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ü oranında hesaplanmasında isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazın kullanım amacı, yüzölçümü ve geometrik şekli, konumu ve bilirkişi raporunda belirtilen özellikleri dikkate alındığında kamulaştırmadan arta kalan kısımda öngörülen değer azalışının uygun olduğu,

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı idare ve bir kısım davalı vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; ayrıca taşınmazın sulama kaynağı ve yeterliliği araştırılmadan sulu arazi olarak kabul edildiği gibi, pompajla sulama varsa yapılan giderlerin üretim masraflarına ilave edilmesi gerektiğinin düşünülmediğini, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağının esas alınması suretiyle hesaplama yapılmasının tarımsal üretimin gerçekleriyle bağdaşmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasında kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yöntem itibarıyla yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin tüm, bir kısım davalı vekili Avukat ...'ın aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Aynı bölgeden gelen ve aynı kamulaştırma kapsamında kalan Dairemizin 2021/14205 Esas, 2022/6713 Karar ve Dairemizin 2021/14690 Esas, 2022/7333 Karar sayılı kararlarıyla denetimden geçen dosyaların hükme esas bilirkişi raporlarında salçalık domates, dolmalık biber, arpacık soğan münavebesi uygulandığı hâlde, hükme esas alınan bilirkişi raporunda salçalık domates, ayçiçeği, karnabahar ve silajlık mısır ürünlerine göre değer belirlendiği anlaşıldığından dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede münavebeye esas ürünlerin değerlendirme tarihi olan 2020 yılına ait resmî verileri dosya arasına alındıktan sonra,

sulu arazi koşullarında mutat münavebeye uygun olarak rapor alınarak, aynı münavebe üzerinden değerlendirme yapılır ise bölgede benzer konumda olan taşınmazlarda uygulanan münavebeden ayrılma sebepleri konusunda ek rapor alınarak sonucuna göre temyiz yoluna başvurmayan davalılar yönünden davacı idare lehine oluşan usuli kazanılmış hak da gözetilmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalılar ... vd.den peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,