Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/1227 K.2025/15284

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 22 nci maddesine dayanan, idarece geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davacılar vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 25.11.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü yetki belgesine istinaden davacılar vekili Avukat ... ve davalı idare vekili Avukat ... gelmişlerdir. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle. İzmir ili, ..., Mahallesi 20... parsel sayılı taşınmazlar kök muris adına kayıtlı iken, davalı kurumun 15.11.1976 tarihli ve 1233 sayılı kararları ile " ....

Fabrikası Kurulması" kamulaştırma amacına matuf olarak kamulaştırma kararı verildiği ve 21.05.19 82... yevmiye nolu işlem ile kamulaştırma işleminin gerçekleştirildiğini, dava konusu taşınmazın davalı kurum tarafından 1976 yılında kamu amacına matuf olarak kamulaştırıldığını fakat kamulaştırma tarihinden bu yana kadar 50 yıla yakın bir süre geçmesine rağmen kamulaştırma amacına yönelik ... fabrikası kurulmadığını ve buna ilişkin herhangi bir girişimde bulunulmadığını, taşınmazın halen 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında sanayi alanı olarak planlandığı,

davalı kurumunun davaya vermiş bulundukları cevaplarda söz konusu projeden vazgeçtiklerini ve “hurda ayıklama” gibi kamu hizmeti amacı gütmeyen faaliyet için kullandıklarını beyan, ikrar ve kabul ettiklerini,

kamu yararı ile mülkiyet hakkı arasında müvekkillerinin mülkiyet hakkının zedelenmesi bakımından adil dengenin ihlal edildiği ve halen taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında “sanayi alanı” olarak ayrılması ve ... ilçesinin üstün sanayi bölgesinde çok değerli bir bölgede bulunması sebebi ile taşınmazın değer artışı sebebi ile artı değerinin tazmininin gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve gerekse Anayasa Mahkemesi kararları ile sabit olduğunu belirterek belirlenecek tazminatın davalı idareden tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazların tamamen hukuka uygun olarak verilen bu karar neticesinde kamulaştırma işleminin yapıldığını, mülkiyet hakkı ihlali iddialarının gerçeği yansıtmadığını, Bakanlık onayından sonra kamulaştırma bedellerinin bankaya bloke edildiğini ve parsel maliklerine tebligatlar yapıldığını, kamulaştırma bedelini alarak rızaen ferağ veren maliklerin hisselerinin şirketleri adına tescil edildiğini ve ferağ vermeyen ve bedel artırma davası veya kamulaştırmanın iptali davası açan maliklerin hisse devir işlemlerinin mahkeme kararlarına göre gerçekleştirilmeye devam ettiğini,

20... nolu parsel maliki ...'a da kamulaştırma tebligatı yapıldığını, tebligat sonrasında ...'ın Foça Asliye Hukuk Mahkemesinde 1977/7 Esas ve 1980/17 Karar sayılı dosyasında “İstimlak bedelinin arttırılması talebi” ile dava açtığını, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalarının mahkemenin hatalı değerlendirme ile davanın reddine karar verdiğini, bu karar ile mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu, ..., ... köyü, 20 parsel sayılı taşınmaz ile aynı yer 25 parsel sayılı taşınmazlarda davacıların murisi ...'ın malik olduğu, anılan taşınmazların tamamının davalı kurumun 15.11.1976 tarihli ve 1233 sayılı kararı ile ... fabrikası kurulması amacıyla kamulaştırıldığı,

muris ...'ın Foça Asliye Hukuk Mahkemesinin 1977/7 Esas, 1980/17 Karar sayılı dosyası ile kamulaştırma bedelinin artırılması istemli dava açtığı, kararların kesinleştiği, daha sonra Foça Asliye Hukuk Mahkemesinin 1981/81 Esas, 1981/150 Karar sayılı ve 1981/ 82... /151 Karar sayılı kararları ile taşınmazların tamamının 6830 sayılı Kamulaştırma Kanun’un 17 nci maddesi uyarınca davalı idare adına tesciline karar verildiği,

bu kararların 21.05.1982 tarihinde tapuda infaz edilerek davalı idare adına tescil edildiği,mahallinde yapılan keşif sonucunda taşınmaz üzerinde ...Geri Dönüşüm Müdürlüğü adıyla faaliyette bulunan Hurda Ayıklama ve İşletme Tesisinin bulunduğu, bu tesis kapsamında yapıların zeminde mevcut olduğu, taşınmazların kamu yararı kapsamında davalı idarenin kullanımında olduğu,

bu durumda dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 2942 sayılı Kanun’un 22 nci ve 23 ncü maddeleri uyarınca 1 yıllık ve 5 yıllık hak düşürücü sürelerin geçtiği ve taşınmazın bir kısmının kamu yararı kararı uyarınca kullanılması halinde tamamı yönünden bu koşulun gerçekleştiği kabul edildiğinden davacıların geri alım hakkının da bulunmadığı belirtilerek davanın reddine ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre. İzmir ili, ..., ...

Mahallesi 20... parsel sayılı taşınmazlar tamamının davalı kurumun 15.11.1976 tarihli ve 1233 sayılı kararı ile ... fabrikası kurulması amacıyla kamulaştırıldığı, muris ...'ın Foça Asliye Hukuk Mahkemesinin 1977/7 Esas 1980/17 Karar sayılı dosyası ile kamulaştırma bedelinin artırılması istemli dava açıldığı, daha sonra Foça Asliye Hukuk Mahkemesinin 1981/ 81... /150 Karar sayılı ve 1981/82 Esas, 1981/151 Karar sayılı kararları ile taşınmazların tamamının 6830 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 17 nci maddesi uyarınca davalı idare adına tesciline karar verildiği,

bu kararların 21.05.1982 tarihinde tapuda infaz edilerek davalı idare adına tescil edildiği,dava konusu taşınmazın ifraz ve imar uygulaması gördüğü, imar uygulaması sonrası oluşan parselin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında yol, ... alan, sağlık tesis alanı, belediye hizmet alanı, kısmen sanayi, kısmen de demiryolu alanında kaldığının anlaşıldığı ve yapılan keşif sonucunda taşınmaz üzerinde ...Geri Dönüşüm Müdürlüğü adıyla faaliyette bulunan Hurda Ayıklama ve İşletme Tesisinin bulunduğu, bu tesis kapsamında yapıların zeminde mevcut olduğu, taşınmazların kamu yararı kapsamında davalı idarenin kullanımında olduğu,

bu itibarla 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinde belirlenen koşulların oluşmadığı anlaşılmış olup davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aleyhine temyiz olunan davalı yararına 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekâlet ücretinin temyiz edenden alınmasına,

Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,