Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/1230 K.2025/5075

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalının mirasçıları tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Bitlis ili, ... ilçesi, .... Mahallesi ...... No.lu parselde bulunan tescilsiz yapıya 1 kat çıkıldığını ve çatı eklentisi yapıldığını, dava konusu taşınmazın .... Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 22.06.2007 tarih ve 110 sayılı kararı ile tescil edilen ... No.lu yapının komşuluğunda kaldığını, ayrıca ... Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 22.06.2007 tarih ve 110 sayılı kararı ile onaylanan ... Koruma Amaçlı İmar Planında kentsel sit alanı içerisinde kaldığını, 2863 sayılı Kanun'un 16. maddesine göre kültür ve tabiat varlıkları ile bunların koruma alanlarında ruhsatsız inşaat yapmanın yasak olduğunu iddia ederek el atmanın önlenmesine ve kâl'ine karar verilmesini talep etmiştir .

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle; 85 yıldır dava konusu yerde ikamet ettiğini, yağıştan korunmak için 17 yıl önce çatı yaptırdığını, yaptırmaması hâlinde evinin çökeceğini, kentsel sit alanında kaldığını bilmediğini, aleyhine 2863 sayılı Kanun'a muhalefet nedeniyle açılan ceza davasının zamanaşımı nedeniyle düştüğünü, suç olduğunu bilseydi idari mercilere başvurmuş olacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; dava konusu 2 13... parsel sayılı taşınmazdaki yapının 2863 sayılı Kanun'a aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle davanın kabulü ile Bitlis ili, .... ilçesi, ... Mahallesi, ....Mevkiinde kain 2 13... parselde kayıtlı taşınmazda davalının sit alanına vaki müdahalesinin men'ine, fen bilirkişisi ... 'ın rapor ve krokisinde yeşil renk ile gösterilen yapının kâl'ine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A.Temyiz sebepleri

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalının mirasçıları ayrı ayrı ibraz ettikleri dilekçeler ile temyiz isteminde bulunmuştur.

Davalı mirasçıları temyiz dilekçelerinde özetle;

1. Dava konusu yerdeki yapının 2. katının 59 yıl önce dedeleri tarafından inşa edildiğini,

2. Çatının ise yaklaşık 30 yıl önce müteveffa davalı babalarınca yaptırıldığını,

3. Çatının yapılmaması hâlinde evin çökeceğini,

4. Yapıda usule uygun olarak teknik bilirkişi incelemesi yapılmadığını, uzaktan fotoğraf çekilmek suretiyle karar verildiğini,

5. Yapının iyiniyetle yapıldığını, aradan uzun süre geçtikten sonra iş bu davanın açılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 2863 sayılı Kanun'dan kaynaklanan el atmanın önlenmesi ve kâl istemine ilişkindir.

1. 2863 sayılı Kanun'un 9. maddesine göre; "Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşai ve fiziki müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşai ve fiziki müdahale sayılır."

2. Aynı Kanun'un 10. maddesine göre; "Her kimin mülkiyetinde veya idaresinde olursa olsun, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını sağlamak için gerekli tedbirler almak, aldırmak ve bunların her türlü denetimine yapmak veya kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler ve valiliklere yaptırmak, Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir."

3. Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının Yapı Esasları ve Denetimine Dair Yönetmelik’in 11. maddesine göre ise; "Koruma Bölge Kurulu, taşınmaz kültür varlığı parsellerinde, taşınmaz kültür varlıklarının mahiyetlerini etkilemeyecek şekilde ayrılma ve birleştirilmelerine izin vermeye yetkilidir."

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu taşınmazdaki tescilsiz yapıya 2863 sayılı Yasa'ya aykırı olarak 1. kat çıkıldığını ve çatı eklemesi yapıldığını ileri sürerek el atmanın önlenmesi ve yıkım talebinde bulunmuştur.

5. Dosyada kapsamında, dava konusu taşınmazın 22.06.2007 tarihinde kentsel sit alanı ilen edilen tescilli 63 envanter numaralı yapının komşuluğunda kaldığı anlaşılmıştır. Keşif mahallinde dinlenen mahalli bilirkişiler dava konusu 1. katın ve çatının 30-35 yıl kadar önce davalı tarafından inşa edildiğini beyan etmişlerdir.

6. Mahkemece yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. O hâlde.

Mahkemece dava konusu taşınmazın bulunduğu yerin hukuki statüsünün belirlenmesi amacıyla ilgili Kurumlardan tüm kararların varsa dayanak bilgi, belge ve krokilerinin getirtilmesi, talep konusu 1. kat ve çatının mahalinde arkeololoji, inşaat ve harita alanında uzman bilirkişiler eşliğinde keşif yapılarak tam olarak hangi tarihte yapıldığının belirlenmesi, yerin koruma altına alınmasından önce mi sonra mı dava konusu yapı kısımlarının inşa edildiğinin tespiti gerekmektedir.

Yapının bulunduğu yerin koruma altına alınması dava konusu yapı kısımlarının inşa edilmesinden sonraki tarihe denk geliyorsa davanın reddi gerekir. Koruma altına alındıktan sonra inşai faaliyet yapılmış ise bu kez taleple bağlılık ilkesi gereğince davaya konu zemin üstü yapı ve çatının yıkılmasına dair hüküm kurulması gerekirken yapının tamamının yıkılmasına karar verilmesi doğru görülmeyip hükmün bu nedenle bozulmasına karar verilmiştir.

V. KARAR