Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/1240 K.2025/11416

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazda irtifak hakkı karşılığının tahsiline ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmişt

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, ..., ... ... parsel sayılı taşınmazdan kamulaştırma yapılmaksızın enerji nakil hattı geçirilmek suretiyle fiilen el atıldığını belirterek irtifak hakkı karşılığının davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın ... ve ... parsel sayılı taşınmazların tevhidi ile meydana geldiğini, bu taşınmazların müvekkili idare tarafından ... ...

Otoyolu Çamlıca ... kesimi, Km.... arasında enerji nakil hattı direk yerlerinin değiştirilmesi ve irtifak hakkı tesis etmek maksadıyla 26.08.1987 tarihli ve 1987/191 sayılı kamu yararı kararı ile irtifak hakkı tesisine tabi tutulduğunu, .... parselin 342,00 m²lik kısmının, 5037 parselin 414,00 m²lik kısmının irtifak hakkına konu edildiğini, taşınmazların maliklelerine noter tebligatı gönderildiğini ve irtifak bedellerinin .... Bankası ...

Şubesinde bloke edildiğini, ..... parselin maliki ....... adına gönderilen tebligatın adreste tanınmadığından iade edildiğini, ... parsel maliki .... tarafından taşınmazının 414,00 m²lik kısmında irtifak hakkı ve tescil için 25.10.1996 tarihli ve 5149 yevmiye ile ilgili tapuda rızai ferağ yolu ile işlem yapıldığını, irtifak hakkı bedelinin.... Bankası .... Şubesine 24.10.1997 tarihinde verilen talimatla ödendiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazdan müvekkili kurumca yürütülen 154 kV ....

Enerji İletim Hattı geçtiğini, söz konusu enerji iletim hattı için 04.02.1971 tarihli ve 1971/5 sayılı yönetim kurulu kararıyla kamu yararı kararı alındığını, dava konusu taşınmazın enerji iletim hattının 16-17 pilonları arasında kaldığını, dava konusu taşınmazın eski .... ve .... parsellerden geldiğini, kamulaştırma planına eklenen bilgiye göre enerji iletim hattının kamulaştırma çalışmalarının 14.09.1987 tarihinde kesinleşen otoban geçişi nedeniyle ...

17. Bölge Müdürlüğünce yapıldığını, dava konusu taşınmaz üzerinde 25.10.1996 tarihli ve 5149 yevmiye numaralı ... lehine irtifak hakkı mevcut olduğunu, bu otoban geçişi nedeniyle kamulaştırma çalışmalarının Karayolları Genel Müdürlüğünce yürütüldüğünü belirterek davanın müvekkili idare yönünden reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden pasif husumet yokluğundan davanın reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atmanın söz konusu olmadığını, taşınmazın metrekare birim fiyatının gerçekte olduğundan daha yüksek belirlendiğini, taşınmazın dava tarihindeki değerinin, kanun gereği el atma tarihindeki nitelikleri esas alınarak belirlenmesi gerektiğini, buna uyulmadığından tazminatın yüksek belirlendiğini, emsallerin uygun emsal olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza, mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak dava tarihindeki değerini belirleyen usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi, taşınmazın imar durumu ve konumuna göre belirlenen bedelin uygun olduğu, dava konusu taşınmaza ilişkin usulüne uygun olarak yapılmış kamulaştırma işlemi bulunmadığından İlk Derece Mahkemesi verilen kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3.Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tespitinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiş ise de bilirkişi kurulunca emsal alınan taşınmazın satışına ilişkin akit tablosu Tapu Müdürlüğünden, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın değerlendirme tarihindeki Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan m² değerleri ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Müdürlüğünden getirtilerek,

dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla; hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal kabul edilen taşınmazın ise bilirkişilerce değerlendirmeye esas alınan satış tarihi itibarıyla fiili imar uygulaması sonucu oluşan imar parselleri mi yoksa imar planına dahil olmakla birlikte olduğu gibi bırakılan kadastro parselleri mi oldukları ilgili Belediye İmar Müdürlüğü ile Tapu Müdürlüğünden ayrı ayrı sorularak alınacak cevaplara göre bilirkişi kurulu raporu denetlenmeden eksik inceleme ile hüküm kurulması nedeniyle rapor hüküm kurmaya elverişli değildir.

4.Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüz ölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi yerinde değildir.

5. Hükme esas alınan fen bilirkişisine ait, hükmün infazına elverişli nitelikte dava konusu taşınmaza el atılan kısımların koordinat bilgilerini gösteren ölçekli krokinin dava dosyası içerisinde bulunmaması bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

1. Davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,