Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/12491 K.2026/3491

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Samsun 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.12.2024 Tarihli ve 2024/522 Esas, 2024/212 Karar Sayılı Kararı

Davacının ikamet adresinin Karapınar/Konya, davalıların ikamet adresinin ise Karatay/Konya olduğu, kazanın da Konya ili ... ilçesinde meydana geldiği, davacının seçimlik hakkı kapsamında ikameti olarak bağlı olduğu Ereğli (Konya) ve davalıların ikamet adresleri ile kazanın meydana geldiği yer olan Konya'da dava açmayıp Samsun ilinde dava açtığı, icra dosyasının yapılan tetkikinde davalıların yetki itirazında bulundukları ancak açıkça yetkili icra dairesini belirtmedikleri, bu nedenle borçluların yetki itirazında hakkında karar verilmemiş ise de,

açıkça yetkili icra dairesinin belirtilmemiş olması nedeni ile yetki itirazının geçersizliğinin mahkemenin yetkisine itiraz edilmesine engel teşkil etmeyeceği, bu nedenle davacı tarafından seçimlik hakkı kapsamında her iki yerde de dava açmayıp Samsun ilinde dava açılması nedeniyle tercih hakkının davalılara geçtiği, davalıların ise yetki itirazında bulunarak kazanın meydana geldiği Konya'da davanın görülmesi yönünde seçim haklarını kullandıkları gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Konya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.07.2025 Tarihli ve 2025/573 Esas, 2025/624 Karar Sayılı Kararı

Dosya kapsamında dava dilekçesinin davalılara 22.05.2024 tarihinde tebliğ edildiği, davalıların davaya cevap vermedikleri, tarafların ön inceleme duruşmasına davet edilmesi amacıyla gönderilen 30.10.2024 tarihli ön inceleme tensip tutanağının davalılara 15.11.2024 tarihinde tebliğ edildiği,

bu tarihten sonra 26.11.2024 tarihinde davalıların yetki itirazında bulundukları, kesin yetki kuralı bulunmayan eldeki davada yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekmekte olup, yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale geleceği, davalılar tarafından süresi içerisinde verilmiş bir cevap dilekçesi olmadığından, mahkemesince dilekçeler teatisi tamamlandıktan sonra verilen beyan dilekçesinde ileri sürülen yetki itirazının dikkate alınarak yetkisizlik kararı vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğu,

bu hali ile davanın açıldığı mahkemenin yetkili hale geldiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, itirazın iptali davasında yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun'un 6 ıncı, 7 nci, 10 uncu, 16 ncı, 19 uncu ve 127 nci maddeleri

3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesi ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 50 nci maddesi

C. Değerlendirme

1. İlamsız bir takipte yetkili icra dairesi de 2004 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin yollaması ile 6100 sayılı Kanun'un genel hükümlerine göre belirlenecektir. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesine göre genel yetkili icra dairesi, davalı gerçek veya tüzel kişinin takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri icra dairesidir.

Yine aynı Kanun’un 16 ncı maddesine göre ise haksız fiilden doğan uyuşmazlıklarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi icra dairesi de yetkilidir.

Aynı Kanun’un 10 uncu maddesine göre ise sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği hüküm altına alınmış olup, bu sebeple sözleşmeden doğan para borcunun tahsili için başlatılan takipte, sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkili kılınmıştır.

Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilecektir.

2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

3. Somut olayda, davacının alacağının tahsili için Samsun İcra Müdürlüğünde takip başlatıldığı, davalıların yetki itirazında bulunduğu ancak yetkili icra dairesini göstermediği, yapılan yetki itirazının usulüne uygun olmadığı, böylelikle icra dairesinin yetkisinin kesinleştiği anlaşılmaktadır.

İcra dairesinin yetkisine itiraz edilmemesinin o yerdeki mahkemeyi itirazın iptali yönünden yetkili hale getirmezse de dava dilekçesinin davalılara 22.05.2024 tebliğ edildiği, davalılarca cevap dilekçesi vermesi için gereken yasal süre geçtikten sonra 26.11.2024 tarihli dilekçleriile yetki itirazında bulunduğu, bu haliyle davalıların yetki itirazının süresinde ve usulüne uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle geleceğinden bu durumda uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı Samsun 7. Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR