Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/12533 K.2025/17475

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hayrabolu Organize Sanayi Bölgesi adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 10 99... parsel sayılı taşınmazın tamamının kamulaştırıldığını, kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın gerçek bedelinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, bilirkişi raporları arasında tutarsızlıklar bulunduğunu, hesaplanan yüksek kamulaştırma bedelinin kabul edilemeyeceğini, resmî verilerle bilirkişi raporları arasında ciddi fiyat farkları tespit edildiğini, faiz uygulamasının adil olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın belediye sınırları içinde ve imar planına dahil olduğunu, arsa olarak kabulü gerektiğini, taşınmazın belediye hizmetlerinden yararlanmadığı iddiasının asılsız olduğunu, bilirkişi raporunda yeterince inceleme yapılmadığını ve çevresel faktörlerin göz ardı edildiğini, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları, Anayasa hükümleri, 2942 sayılı Kanun ve Yargıtay içtihatları doğrultusunda getirilen kriterler esas alınarak gerçek kamulaştırma bedelinin belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir metoduna göre değer biçilmesi doğru olduğu gibi davanın açıldığı tarih gözetilerek dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz işletilmesi de yerinde olduğundan usul ve kanuna uygun İlk Derece Mahkemesinden verilen karara karşı yapılan taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 5 inci maddesi " OSB, müteşebbis heyetin veya genel kurulun vereceği karar üzerine yönetim kurulunun başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri (…)[5] yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir.

(Ek cümle:20/2/2014-6525/21 md.) OSB; kamulaştırma işlemlerini Valilik, İl Özel İdaresi, Belediye veya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına yaptırabilir. (Ek birinci ve ikinci cümleler: 18/6/2017-7033/41 md.) OSB adına kamulaştırma yapacak idare, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca oluşturacağı kıymet takdir ve uzlaşma komisyonlarında OSB’den en az bir üyenin görevlendirilmesini ister.

Tanınacak süre zarfında görevlendirme yapılmaması hâlinde, ilgili idare, komisyon üyelerinin tamamını kendi bünyesinden seçer. Arazinin mülkiyetinin edinilmesinde yapılan masraflar ile arazi bedeli ödeme yükümlülüğü OSB tüzel kişiliğine aittir." şeklinde düzenlenmiş olup organize sanayi bölgelerinin, kamu yararı gerekçesiyle kamulaştırma yaptırılabilen özel hukuk tüzel kişileri oldukları, kamulaştırma işlemlerini bizzat yapma yetkilerinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

3. Davacı Hayrabolu Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından .. Organize Sanayi Bölgesi ilave alanında yer alan parsellerin kamulaştırılması amacıyla kamu yararı kararı verilmesini talep etmiş, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının .. Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığına hitaben yazmış olduğu 22.12.2022 tarihli yazıda kamu yararı kararı verilmesinin Bakanlık Makamının 20.12.2022 tarihli ve 4280575 sayılı oluru ile uygun görüldüğü, 4562 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi uyarınca işlem yapılması ve sonucundan Bakanlığa bilgi verilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bakanlık makamının da bu kamulaştırma işlemini Kanun'da belirtilen kurumlardan birine yaptırması gerektiği hususunu belirtmiştir.

4.Bu durumda, kamu yararı gerekçesiyle kamulaştırma yaptırılabilen bir özel hukuk tüzel kişisi olan organize sanayi bölgesinin kamulaştırma yetkisi bulunmadığından, davacı organize sanayi bölgesinin eldeki davada, davacı kurumun aktif taraf sıfatı bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kamu düzeni uyarıca kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,