Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/12801 K.2025/15500

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince dava değerinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırının altında olduğu gerekçesi ile istinaf başvuru dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince süresi içerisinde temyiz edilmiş; Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Dairemiz bozma kararına Bölge Adliye Mahkemesince direnilmesi üzerine karar davacı idare vekili tarafından temyiz edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince ek karar ile davacı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar itibarıyla reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi ek kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle, 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede.

15.04.2022 tarihli ve 31810 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 24.02.2022 tarihli ve 2021/34 Esas, 2022/21 Karar sayılı kararı ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 341 inci maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinin “kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalar” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği, kararın gerekçesinde; kamulaştırma bedelinin tespiti davalarının kişilerin talep ya da uyuşmazlık konusunu belirli miktar veya değer ile gösterebildikleri diğer malvarlığı davası türlerinden ayrıldığı,

bu açıdan bakıldığında söz konusu davaların konusunu belirli bir miktar veya değer içeren talepler oluşturmadığından kararın kesinlik sınırının belirlenmesinde davada ileri sürülen istemin kabul edilmeyen (ve kabul edilen) bölümü gibi bir ölçütün esas alınmasının mümkün olmadığı, temyiz yoluna başvurulabilen kararları düzenleyen 6100 sayılı Kanun'un 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi için de aynı hususun uygulanması gerektiğinden temyiz incelemesine konu edilen kararın miktar itibarıyla kesinlik sınırına bakılmaksızın temyizinin olanaklı bulunduğu,

bu itibarla kuralda kamulaştırma bedelinin tespiti davalarına ilişkin kararların kesinlik sınırının hesaplanmasında hangi ölçütün esas alınacağının herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde açık ve net olarak belirlenmediğinin görüldüğü, dolayısıyla hükmün denetlenmesini talep etme hakkına sınırlama getiren kuralın kanunilik şartını taşımadığı sonucuna varıldığı belirtilmiştir.

Anayasa Mahkemesi gerekçesinde ilave olarak Anayasa’nın 46 ncı maddesinin birinci fıkrasında kamulaştırmanın taşınmazın gerçek karşılığının ödenmesi şartıyla yapılmasının öngörüldüğü, söz konusu madde hükmü uyarınca taşınmazın gerçek değeri üzerinden kamulaştırılmasının Anayasa’nın 35 inci maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının da gereği olduğunu; davalı yönünden kabul edilen kanun yolunun davacı yönünden kabul edilmemesinin de silahların eşitliği ilkesi ve dolayısıyla yargılamanın hakkaniyete uygun yürütülmesi kuralına aykırılık oluşturacağı açıktır.

Nitekim taraflardan birine tanınan, diğerine tanınmayan avantajın fiilen olumsuz bir sonuç doğurduğuna dair delil bulunmasa da silahların eşitliği ilkesi ihlâl edilmiş sayılabileceği öğretide ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında da kabul görmüştür.

Açıklanan gerekçelerle Dairemiz kararının usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.