Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/1489 K.2025/12888

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... ve ... vekillerinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesi, ... Mahallesi 35 35... , 12... parsel sayılı taşınmazlara davalı idareler tarafından el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu 35 35... parsel sayılı taşınmazın 6.333,79 m²lik kısmının kamulaştırma sahasına rastladığından 24.03.1997 tarihli Kamu Yararı Kararına istinaden idarece kamulaştırmaya tabi tutulduğunu, malik tarafından yola terkin işlemi yapılmadığından kamulaştırma bedeli ödenemediğini, 12... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma sahalarının dışında kaldığından herhangi bir kamulaştırma işlemi bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 3. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu 35 35... parsel taşınmaz üzerinden Bölge Müdürlükleri sorumluluğunda yer alan enerji nakil hattı geçtiğini, taşınmazın 256 m²lik kısmına direk dikmek ve 3343,48 m²lik kısmından tel geçirilmek suretiyle el atıldığını, kamulaştırma çalışmalarının devam ettiğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazların değerinin düşük belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın metrekare birim değerinin yüksek tespit edildiğini, emsal taşınmazın uygun olmadığını, idare aleyhine harca hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkemenin idare mahkemesi olduğunu, taşınmaza el atma olmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, emsal incelemesinin hatalı olduğunu, taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, irtifak nedeniyle değer düşüklüğünün düşük belirlendiğini ve bu nedenle taşınmazın değerinin yüksek hesaplandığını, dava konusu 35 35... parseldeki 948,02 m²lik kısımdaki asfaltlamanın hangi idare tarafından yapıldığı tespit edilmeden müvekkil idarenin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

4. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, yüksek oranda değer düşüklüğü oranının tespit edildiğini, dava konusu taşınmaz üzerinden geçen enerji nakil hattı Belediye adına kamulaştırılacak şehir parkı üzerinde bulunması nedeniyle irtifak ve mülkiyet bedellerinin ... tarafından ödenmesi gerektiğini, bilirkişi raporunda belirlenen emsalin uygun olmadığını, tapu kaydındaki takyidatların bedele yansıtılması gerektiğini, nispi harca hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davalılar aleyhine hükmedilen yargılama gideri ve vekâlet ücretinin dağılımının hatalı yapıldığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmazlara mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi taşınmazın imar durumu ve bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre bedelin uygun olduğu, taşınmazın davalı idarelerin yetki alanında kaldığı ve husumetin doğru yöneltildiği,

dava konusu 12 parselde yer alan irtifak hakkının taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak belirlenen değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespitininde bir isabetsizlik görülmediği, taşınmaza 1983 yılından sonra fiilen el atıldığından harcın nispi olarak belirlenmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından, davacılar ile davalı ...

Başkanlığının tüm, diğer idare vekillerinin sair istinaf itirazları yerinde görülmediği, ancak dava konusu 35 35... parselde irtifak hakkının davacı payı üzerinde kurulması gerekirken irtifak alanının tamamında tescil kararı verilmiş olması ve davalı ... tarafından pilon yeri olarak el atılan kısımda davacı payının iptali ile davalı idare adına tesciline karar verilmesi gerekirken bu kısım üzerinde de irtifak hakkı tesis ve tesciline karar verilmiş olması, kararın 9 nolu hüküm fıkrasında davalı idare lehine tescil kararı verilmesi gerekirken taşınmazdaki davacı payının terkinine karar verilmiş olması,

Mahkemece harç, yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilirken davalı idarelerin sorumluluk oranı belirtilmeksizin tamamının davalı idarelerden tahsiline karar verilmiş olması, davalı ... harçtan muaf olduğu hâlde, aleyhine harca hükmedilmesi doğru görülmediğinden İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

4. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca Bölge Adliye Mahkemesi kararında ... nakil hattının geçtiği taşınmaz ile pilon yerinin bulunduğu taşınmazın açıkça kararda gösterilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin davacı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar, davalı ... ve ... vekillerinin tüm, davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, dava konusu 35 35... parsel sayılı taşınmazın ifrazen 35 35... , 27, 28... parsel sayılı taşınmazlara ayrıldığı, infazda tereddüte sebebiyet verecek şekilde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazın ve irtifak tesis edilen alanın kararda açıkça gösterilmemesi doğru görülmemiştir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacılar, davalı ... ve ... vekillerinin tüm, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının birinci bendinin (B-13) numaralı bendinde yer alan “görülmekle” ibaresinden sonra gelmek üzere "35 35... parsel sayılı taşınmazın” ibaresinin “gösterilen” ibaresinden sonra gelmek üzere de “3343,48 m²lik” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,