Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/1591 K.2025/11917

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince dahili davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden tazminat isteminin kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalı ... Belediye Başkanlığı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince dahili davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden ecrimisil isteminin davalı idare lehine oluşan usulî kazanılmış hak gözetilmek suretiyle reddine, tazminat isteminin kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalı ... Belediye Başkanlığı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, ..., ... Mahallesi 80 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın dini tesis yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecrimisilin davalı ... Belediye Başkanlığından tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; hukuki el atmanın söz konusu olduğu kısımlar için idare mahkemeleri görevli olduğundan görev yönünden davanın reddine karar verilmesini, müvekkili idarenin yetkisinde olan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının .... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapılan 1/5000 ölçekli ... Planına uygun olması şartı bulunduğundan, husumetin .... Büyükşehir Belediye Başkanlığına yöneltilmesini, müvekkili idare yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, dini tesis alanında kalan kısım için sorumluluğun .... Başkanlığında olduğunu, taşınmazın değerinin hesaplanmasında el atma tarihindeki niteliğinin esas alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu işlemin müvekkili idare ile bir ilgisinin bulunmadığını, müvekkili idarenin cami ve mescit yapmak veya yaptırmak görevinin olmadığını, sadece cami ve mescitlerin ibadete açılmasına izin vermek ve yönetmekle sorumlu olduğunu, cami yapımı görevinin belediyelerin sorumluluğu arasında yer aldığını ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dahili davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden ecrimisil isteminin davalı idare lehine oluşan usulî kazanılmış hak gözetilmek suretiyle reddine, tazminat isteminin kabulüne ve el atma tazminatının davalı ... Belediye Başkanlığından tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... Belediye Başkanlığı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, ecrimisil bedelinin müvekkiline ödenmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın ifraz gördüğünü, güncel tapu kaydına göre yeniden fen bilirkişi raporu alınmak suretiyle karar verilmesi gerektiğini, aksi halde kararın infaz kabiliyetinin bulunmadığını, müvekkili idarenin yetkisinde olan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının .... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapılan 1/5000 ölçekli ... Planına uygun olması şartı bulunduğundan, husumetin ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığına yöneltilmesini, müvekkili idare yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, dava konusu taşınmazın imar planında dini tesis alanına isabet ettiğini, müvekkili idarenin yetki ve sorumluluk alanında olmadığını, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, taşınmazın değerinin hesaplanmasında el atma tarihindeki niteliğinin esas alınması gerektiğini, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi hükmedilen bedelin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, taşınmaz davalı ...

Belediye Başkanlığının yetki ve sorumluluk alanında kaldığından husumetin doğru yöneltildiği, idarenin kazanılmış hakkı gözetilerek ecrimisil bedeline hükmedilmemesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, Dairenin iade kararı doğrultusunda verilen İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, taşınmazın ifrazı nedeni ile oluşabilecek infaz güçlüğünün mahallinde giderilebileceği anlaşıldığı gerekçesiyle davacı ve davalı ...

Belediye Başkanlığı vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Belediye Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; ayrıca dava konusu 5.000 m² yüzölçümüne sahip 80 parsel sayılı taşınmazda diğer bir paydaşın açtığı el atma davası sonrasında ifraz işlemi gerçekleştirilerek taşınmazın 3.922 m² yüzölçümlü 80 parsel ile 1.077,58 m² yüzölçümlü 7747 parsel olarak iki parçaya ayrıldığını, oysa eldeki davada yalnızca 80 parsele ilişkin hüküm kurulduğunu, kamu zararı oluşmaması adına 3.922 m² yüzölçümlü 80 parseldeki davacıya ait hisse bedeline hükmedilmesini ya da davacının ifrazla oluşan 7747 parseldeki hisselerinin de müvekkili idare adına tescil edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre; cami ve avlusu ile yol yapmak suretiyle taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmış olduğu anlaşılmakla, imar planında kısmen dini tesis alanı, kısmen park alanı, kısmen yol alanı ve kısmen otopark alanı olarak ayrılan ve kısmen el atıldığından plan uygulamasına başlandığı gözetilerek proje bütünlüğü gereği davacının taşınmazdaki tüm payına hükmedilmesi isabetli olup, arsa niteliğindeki İstanbul ili, ..., Mahallesi 80 parsel parsel (ifrazla 80 ve 7747 parsel) sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı ... Belediye Başkanlığından tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... Belediye Başkanlığı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmazın ifraz işlemi ile iki parçaya ayrıldığı anlaşıldığından, ifraz ile oluşan parsellerin hükümde gösterilmemesi suretiyle infazda tereddüte yol açılması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, davalı ... Belediye Başkanlığı vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının terkine ilişkin (2) numaralı bendinde yer alan "80 parsel" ibaresinden sonra gelmek üzere "(ifraz ile oluşan yeni 80 parsel)" ibaresinin eklenmesi, hüküm fıkrasının tescile ilişkin (3) numaralı bendinde yer alan "80 parsel" ibaresinden sonra gelmek üzere "(ifraz ile oluşan yeni 80 ve 7747 parsel)" ibaresinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,