Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/1773 K.2025/11378

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ..., ... Mahallesi, ... ardı Mevkii, ... ada ... parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın yol olarak fiilen el atıldığını belirterek el atma bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kamulaştırma işlemlerinin usulüne uygun olarak tamamlandığını, davacı ...'nun kamulaştırma tarihinde de taşınmazın maliki olduğunu, dava konusu taşınmazın zamanında Mülga ... sayılı İstimlak Kanunu hükümlerine uygun şekilde kamulaştırıldığını, mülkiyet, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705 inci maddesi hükmü gereğince tescilsiz kazanım yoluyla kuruma geçtiğini, taşınmaz üzerindeki hak sahiplerine kamulaştırma durumunun noter kanalıyla tebliğ edildiğini, kamulaştırma bedellerinin ...Bankasına yatırılarak kamulaştırma işleminin usulen uygun tamamlandığını ileri sürerek taşınmaza kamulaştırmasız el atılan bir kısım olmadığından bahisle davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın daha önceden usulüne uygun kamulaştırıldığını, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, dava konusu taşınmazın arsa vasfında olmamasına rağmen arsa vasfında kabul edilerek değer tespitinin hatalı olduğunu, bedelin yüksek belirlendiğini, arta kalan kısım yola cepheli hale geldiğinden değer artışı olduğunu, değer artışının bedelden düşülmemesinin hatalı olduğunu, emsal taşınmaz ve dava konusu taşınmaz mukayesesinin hatalı yapıldığını, emsal taşınmazın dava konusu taşınmaza emsal olma özelliğine sahip olmadığını, düzenleme ortaklık payı kesintisinin eksik yapıldığını, %45 olması gerektiğini beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında kalması sebebiyle arsa vasfında kabul edilerek emsal araştırma yöntemine göre değer tespiti yapılmasında yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, 2017 yılı emlak vergisine esas metrekare birim fiyatının 134,55 TL olduğu, emsal olarak alınan Isparta ili, ..., Mahallesi ...ada 1 parsel sayılı taşınmazın 27.12.2016 tarihli ve ... yevmiye numaralı resmi satış evraklarının dosyaya alındığını, özel amaç taşımadığından emsal olma özelliğine sahip bulunduğu,

emsal taşınmazın düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmış imar parseli olduğunu, emlak vergisine esas metrekare birim fiyatının 66,15 TL olduğu, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın eksik ve üstün yanlarının hükme esas bilirkişi raporunda tartışıldığını, buna göre dava konusu taşınmazın emsal taşınmazdan 1,05 kat daha değerli kabul edilerek dava tarihi olan 25.12.2017 tarihi itibarıyla metrekare birim fiyatının 912,42 TL olarak tespitinin yerinde olduğu gerekçesiyle davalı idare vekili istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen itirazları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiş ise de emsal taşınmazın imar parseli dava konusu taşınmazın kadastral parsel olduğu tespit edildikten sonra dava konusu taşınmazın emsal taşınmazdan daha değerli olduğu kabul edilerek soyut ifadelerle taşınmazın metrekare birim fiyatının belirlenmesi doğru olmadığı gibi dosya içerisinde mevcut aynı kamulaştırma kapsamında,

dava konusu taşınmaza çok yakın konumda olan 126 ada 41 parsel sayılı taşınmaza Isparta 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/607 Esas, 2020/236 Karar sayılı kararı ile Eylül 2017 tarihi itibarıyla 165,17 TL/m² değer biçildiği ve bu bedelin Dairemiz denetiminden geçtiği anlaşıldığından, benzer konumdaki taşınmazlar için tespit edilen metrekare değerinden ayrılma sebepleri gösterilmeden aynı değerlendirme tarihi itibarıyla dava konusu taşınmaza daha yüksek bedel belirleyen bilirkişi raporu hüküm kurmaya yeterli görülmemiştir.

4.Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,