Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/2132 K.2025/11639

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .... ili, .... ilçesi, ... köyü 118 ada 127 parsel sayılı (118 ada 49 parselden ifrazla gelen), 128 ada 33 parsel sayılı ( 128 ada 17 parselden ifrazla gelen) ve 128 ada 34 parsel sayılı ( 128 ada 17 parselden ifrazla gelen) sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazların gerçek değerinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 10.03.2017 tarihli ve 2014/892 Esas, 2017/104 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 06.02.2018 tarihli ve 2017/843 Esas, 2018/135 Karar sayılı kararı ile bilirkişi kurulunca dava konusu taşınmazın kapama zeytin bahçesi niteliğinde olduğu belirlenerek net gelir hesabı yapılırken bir dekarda brüt gelir 2.400,00 TL, masrafın ise brüt gelirin %40'ı olduğu kabul edilerek,

net gelir 1.440,00 TL olarak belirlenmiş, bu durumda belirlenen rakamların İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmî verileriyle uyumlu olmadığı onaylanmış ise de Dairece değerlendirme yılına ait İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmî verileri İlk Derece Mahkemesine yazılan talimat ile temin edilerek resmî verilere göre yapılan denetimde dava konusu taşınmazın bilirkişi kurulunca hesaplanan sonuç metrekare değerinin yerinde olduğu anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazların idarece düzenlenen kıymet takdiri raporunda sulu tarım arazisi olarak değer biçildiği, hükme esas raporda ise kapama bahçe yetiştiriciliği yapıldığı kabul edilerek, soyut ifadelerle belirlenen net geliri üzerinden bedel tespit edildiği dikkate alındığında taşınmazın gerçek niteliği tespit edilerek dava tarihi olan 2014 yılı itibari ile İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri dosya arasına alınıp, resmî verilere göre bedel tespiti gerekirken denetime elverişsiz rapora dayanılarak hüküm kurulması doğru görülmediği gerekçesi ile Bölge Adliye Mahkemesinin esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 25.05.2023 tarihli ve 2019/209 Esas, 2023/246 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 25.05.2023 tarihli ve 2019/209 Esas, 2023/246 sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucu. Mahkemece bozma ilâmına uyularak yeniden bilirkişi raporu alınmışsa da alınan bilirkişi raporunun bozma ilâmına uygun olmadığı, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği, kıymet takdir raporunda tespit edilen ağaçlar ile bozma sonrası hükme esas alınan bilirkişi raporunda esas alınan ağaçların yaş ve cinsinin farklı olduğu,

bu konudaki çelişkinin giderilerek ağaçların yaşı, niteliği, dikim aralığının belirlenerek taşınmazın vasfının her türlü şüpheden uzak bir biçimde belirlenmesi gerekirken yeterli değerlendirme yapılmadan taşınmaza sulu tarım arazisi niteliğinde göre değer biçilmesi hatalı olduğu gibi dava tarihi olan 2014 yılı itibari ile İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin okunaklı suretlerinin, maktu ağaç bedellerinin ve münavebe ürün listesinin dosya arasına alınıp,

resmî verilere göre bedel tespit edilmesi gerektiğinden ve Mahkemece verilen ilk kararın davacı idare tarafından temyiz edildiği gözetilerek bozma sonrası hükme esas alınan raporda uygulanan kapitalizasyon faiz oranı, objektif değer artış oranı ve dava konusu 128 ada 7 parsel sayılı taşınmaz için verilen arta kalan alanda değer azalışı oranı yönünden davacı idare lehine usulü kazanılmış hak oluştuğu gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru görülmediği belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı gereğince davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, bedelin fahiş olduğunu ileri sürmüştür.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bir yılda iki ürün alındığını, net gelirin düşük, masrafların yüksek belirlendiğini, taşınmazın konumuna göre objektif değer artışının düşük belirlendiğini, acele el koyma dosyasında taşınmazların kapama zeytin bahçesi niteliğinde olduğunun anlaşıldığını, ağaç bedelinin çok düşük belirlendiğini, kapama zeytin bahçesi niteliğinde olduğundan tarım arazisi olarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur .

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddine, usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,