Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/2243 K.2025/14481

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davalı ... aleyhine açılan davanın esastan reddine, davalı ... ile dahili davalı ... yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davalı ... aleyhine açılan davanın esastan reddine, davalı ... ile dahili davalı ... yönünden husumet ehliyeti yokluğundan davanın usulden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmiş olup temyiz dilekçelerinin kesinlik, süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön incelemesi sonucunda;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) öngördüğü yargılama sistemine göre ilk derece mahkemesinin kesin olmayan kararına karşı önce istinaf yoluna başvurulabilmektedir. İstinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesince, başvuran tarafın istinaf başvurusunun usulden ya da esastan reddine karar verilebilir veya İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulabilir.

Bu durumda bölge adliye mahkemesi kararına karşı, istinaf başvurusu reddedilen tarafın ya da istinaf incelemesi sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeni hüküm kurulması hâlinde aleyhine karar verilen tarafın temyiz hakkı bulunmaktadır.

Başka bir deyişle istinaf başvurusunun reddi hâlinde bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz hakkı sadece istinaf başvurusu reddedilen tarafa ait olup bu hâlde, İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmeyen tarafın temyiz hakkı bulunmamaktadır.

Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. Adı geçen davalıların istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Hâl böyle iken İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurmayan davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz hakkı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz isteminin reddine karar vermek gerekir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekillerinin temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Mardin ili, ... köyü 1 02... parsel sayılı 800 m²lik bağ vasfındaki taşınmaz müvekkiline ait iken 26.07.1995 tarihinde tamamına davalı idareler tarafından su kuyuları yapılarak el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atma bedelinin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... aleyhine açılan davanın esastan reddine, davalı ... ile dahili davalı ... yönünden husumet ehliyeti yokluğundan usulden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... ... Başkanlığının 29.03.2022 tarihli müzekkere cevabında özetle; söz konusu kamulaştırma işlemlerinin Genel Müdürlüğün kuruluşundan önce mülga ... Belediyesi tarafından yapıldığı, ... ve ... Müdürlüğünün 23.05.2022 tarihli cevabi yazısında kamulaştırma bedelinin davacı ...'a ödenip ödenmediği hususunda yapılan arşiv taramasında herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı, Yerel mahkemece ...

Bankasına yazılan müzekkereye verilen yazı cevabında dava konusu taşınmaza ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığının belirtildiği, yapılan yargılama neticesinde dava konusu taşınmazın kamulaştırılmak suretiyle davalı ... adına tescil edildiği nazara alınarak kamulaştırma bedelinin ödendiği varsayımı ile davanın reddine karar verildiği, dosya kapsamında taşınmazın kamulaştırma bedelinin davalı tarafça ödendiğine ilişkin herhangi bir makbuz sunulmadığını, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf talebinde bulunmuştur.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf talebinde bulunmuştur.

3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1 02... parsel sayılı taşınmazın davacının zilyetliğinde iken davalı idarece kamulaştırılmasına karar verildiği, söz konusu taşınmazın mülkiyet ihtilafının bulunduğu, davacı tarafından kullanılan dava konusu edilen davacının 1/2 hisse ile kullandığı 800 m²lik kısmı üzerinde zarar gören muhdesatlar yönünden Ziraat Teknisyeni ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporuna göre davacının zarar ziyan bedelinin 44.300.000 ETL olduğunun belirtildiği, davacı tarafından yargılama boyunca davalı idarece yapılan ödemelerin zarar ziyan bedeli olduğunun kabul edildiği,

iş bu davanın sadece muhdesat bedeline ilişkin olmayıp davacının kullanımında olan 800 m²lik zemine de ilişkin olduğu, söz konusu 800 m²lik taşınmazın mülkiyet ihtilafına ilişkin ...

Mahkemesinin 2009/148 Esas sayılı dosyasında verilen kararın Maliye Hazinesinin temyiz istemi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince onandığı, taraflarca karar düzeltme yoluna başvurulmadığından 01.06.2017 tarihinde kesinleştiği, Mardin Kadastro Mahkemesinin 2009/148 Esas sayılı dosyasına göre iş bu dava dosyasının da davacısı olan ...'ın dava dilekçesinde Mardin ili, ... köyü ...vla mevkiisindeki 800 m²lik kısmın adına tescilini istediği,

belirtilen dava dosyasında yapılan keşif sırasında hazır bulunan kadastro bilirkişisi ... mahkemesine ibraz ettiği 05.05.2014 tarihli raporunda, dava konusu 1 02... parsel sayılı taşınmazın krokide A harfi ile gösterilen ve sarı renge boyanmış kısmının 1 02... nolu parselin devamı olduğunu ve malikinin de 1 02... nolu parsel maliki ile aynı olduğu, alanının 730,60 m² olduğu, ...

Belediyesinin 4 nolu kuyu ile ilgili kamulaştırma krokisi uygulandığı, krokide 1 ve 2 ile gösterilen ve kırmızı renk ile kesik kesik çizilen kısımların, 1 02... , 53, 54... nolu parseller içinde kaldığı, kırmızı renk ve kesik kesik çizgilerle gösterilen 1 nolu kısmın alanının 798,35 m² olduğu ve yine aynı şekilde olan 2 nolu kısmın alanının 799,35 m² olduğu, 1 ve 2 nolu kısımların toplam alanının 1597,70 m² olduğu,

dava dilekçesinde her ne kadar 800 m² den bahsedilmiş ise de talep ve sonuç kısmında gösterilen hududların 1 02... , 54... parselin tamamına isabet etmesi karşısında dava konusu taşınmazların 1 02... , 54... parsel sayılı taşınmazlar olduğunun anlaşıldığı, bu taşınmazlardan dava konusu olan 1 02... parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak itilafın, kamulaştırmasının yapılıp yapılmadığı, kamulaştırma bedelinin ...'a ödenip ödenmediği hususunda toplandığı, davacının taşınmazla ilgili olarak ödenen paranın mahsul bedeli olduğunu kamulaştırma bedeli olmadığını iddia edildiği, dosyaya getirtilen kamulaştırma evraklarının incelenmesinde ...

Belediyesinin 20.10.1995 tarihli ve 995 sayılı encümen kararı ile ...'a ait 800 m²lik kısım ile ...'e ait 800 m²lik kısmın kamulaştırma kıymet takdiri komisyonu ile m²sinin 120 TL' den kıymet takdirinin yapıldığı ve dosya içinde bulunan ödeme belgesine göre davacıya 91.000.000 TL ödemenin yapıldığının anlaşıldığı,

her ne kadar kamulaştırma projesi ve krokisi ile kadastro krokisinin zemini tam olarak oturmamışsa da kamulaştırılan alan ile kadastro sırasındaki oluşturulan parselin birbiri ile örtüştüğü, davacıya ödenen paranın kamulaştırma bedeli olduğu kanaatinin hasıl olduğu gerekçesiyle 1 02... parselin ... adına tespit ve tesciline karar verildiği, söz konusu kararın ise davacı tarafından temyiz edilmediği,

gelinen aşamada davacı tarafından her ne kadar kamulaştırmasız el atılan taşınmaz ve muhdesat bedelinin tahsili istemi ile iş bu dava açılmış ise de davaya konu edilen yere ilişkin mülkiyet ihtilafının Mardin Kadastro Mahkemesinin 2009/148 Esas sayılı dosyası üzerinden değerlendirildiği ve ... adına tespit ve tesciline karar verildiği, davacı tarafından belirtilen dava dosyasında verilen kararın temyiz edilmediği,

davacı tarafından ayrıca davalı idare tarafından yapılan ödemelerin zararını karşılamadığı iddia edilmiş ise de bu iddialarını ispata yarar bilgi ve belgenin dosyaya sunulamaması dolayısıyla muhdesata ilişkin iddiasının ispat edilemediği hususu nazara alındığında mahkemesince yazılı şekilde karar verilmesinde, dava dilekçesinde dava değeri olarak gösterilen bedele göre de davalılar lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin tüm davalı vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

3. Davalı ... yönünden davanın esastan reddine, davalı ... Belediyesi yönünden husumet ehliyeti yokluğundan davanın reddine karar verildiği hâlde, kendisini vekille temsil ettiren adı geçen davalılar lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiştir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. Davalı ... Vekilinin Temyizi Yönünden

Davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE,

B. Davacı, Davalı ... ve ... Vekilerinin Temyizi Yönünden; 1. Davacı vekilinin tüm, davalı ... ve ... Genel Müdürlüğü vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı ... ve davalı ... Genel Müdürlüğü vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına ayrı bir bent eklenmek suretiyle ''Kendisini vekille temsil eden davalı ... yararına 10.700,00 TL maktu vekâlet ücretinin davacı taraftan alınarak adı geçen davalıya verilmesine, davalı ... yararına 10.700,00 TL maktu vekâlet ücretinin davacı taraftan alınarak adı geçen davalıya verilmesine'' cümlesinin yazılmak suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idarelerden peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesine, davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irad kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,