Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/2351 K.2025/12645

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili ve bir kısım davalılar ... vd. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince bir kısım davalılar ... vd. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili ve bir kısım davalılar ... vd. tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ..., köyü 2460 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar ve vekilleri cevap dilekçesinde özetle; idarece belirlenen değerin çok düşük olduğunu belirterek yapılacak keşif ile taşınmaz değerinin tespit edilmesini istemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve bir kısım davalılar ... vd. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın vasfının arsa olarak değerlendirilmesi doğru değilse de, raporda Kocaeli ili, ..., 1 56... nolu parsel kıyasi emsal olarak taşınmaza ait 22.06.2016 tarihli satışın ele alındığını, bu satış eski tarihli olup, Yargıtay içtihatları gereğince dava tarihine yakın tarihli satışların emsal olarak alınması gerektiğini, dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek,

dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi gerekirken bilirkişi heyetinin tespit ettiği kamulaştırma bedelinin, bu hususlar gözetilmeden karara esas alındığını bu sebeplerle bedel yüksekliği, taşınmazın vasfının hatalı bir şekilde arsa olarak tespiti sebebiyle yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Bir kısım davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut olarak emsal listesinin "6" sırasında yer alan ...

1 56... parsel sayılı taşınmazın esas alınmasının yerinde olmadığını, emsal taşınmazın; dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden, dava tarihine yakın zamanlarda satış görmüş, benzer niteliklere sahip olması gerektiğini, bilirkişi raporunda emsal listesinde dava konusu taşınmaza emsal olabilecek ve dava konusu taşınmazın değerine yakın bedellerle satış görmüş bir çok taşınmaz varken uygun görülmeyen bir taşınmazın emsal olarak alındığını, tespit edilen bedel dava konusu taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığını,

yerel mahkemece "Kamulaştırma bedel tespiti davası dört aylık sürede sonuçlandırılmadığından sürenin dolduğu 08.01.2019 tarihinden karar tarihi olan 08.09.2022 tarihine kadar yasal faiz işletilmesine" şeklinde kurulan hükmün infazda tereddüt oluşturacak mahiyette olduğunu beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi heyetince taşınmazın arsa vasfında olduğunun kabulü ile emsal incelemesi yapılmak suretiyle değerini belirlemeleri ve buna göre dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın konum,

nitelik ve vergi beyanları itibarıyla karşılaştırma yaparak benzer özellikleriyle üstün ve eksik yanlarını da belirtmek suretiyle kıyaslayarak dava konusu taşınmazın değerinin belirlenmesinde bir isabetsizlik görülmediği belirtilerek İlk derece mahkemesinin esasa ilişkin ilk kararı ile metrekare birim bedelinin 365,00 TL olarak hesaplanıp dava konusunun tamamının (1/36 Karayolları hissesi dahil) değeri 434.350,00 TL olarak tespit edildiği,

bu miktar üzerinden verilen ilk kararın davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve davacı kurum vekili haricinde istinaf edilmemiş olduğunu, davacı taraf yönünden istinaf etmeyen davalılara yönelik oluşan usuli kazanılmış hak gereği davalılar ..., ..., ..., ..., ... dışındaki davalılar yönünden m² bedelinin 365,00 TL olarak, davalılar ..., ..., ..., ... ve ... yönünden ise kaldırma kararı sonrasında belirlendiği üzere 388,00 TL üzerinden hesaplanması gerekeceği, ilk derece mahkemesinin ilk kararında 1/36 olan Karayolları hissesinin kamulaştırma bedeli tespitinde ayrık tutulmadığı, ikinci kararda ise bu hissenin kamulaştırma bedelinden düşüldüğü,

netice itibariyle kamulaştırma bedelinin 461.720,00 TL (1/36 Karayolları hissesi dahil) olduğu, acele el koyma dosyasında hükmedilen 249.900,00 TL'nin(1/36 Karayolları hissesi dahil) mahsubu sonrası hesaplanan 211.818,22 TL'nin(paylar toplamı 2/3 karşılığı toplam ödenecek miktarın 141.213,33 TL olduğu) davalılar ...(6/54-23.535,55 TL), ...(15/54-58.838,88 TL), ...(5/54-19.612,96 TL), ...(5/54-19.612,96 TL), ...(5/54-19.612,96 TL)'a hisseleri oranında ödenmesi gerektiği,

diğer davalılara ise ilk karar ile belirlenen kamulaştırma bedeli 434.350,00 TL'den acele el koyma dosyasında ödenen 249.900,00 TL'nin mahsubu ile hesaplanan 184.450,00 TL'nin(paylar toplamı 11/36 karşılığı ödenecek toplam miktarın 56.359,72 TL olduğu) davalı ...(1/36-5.123,61 TL), ...(1/36-5.123,61 TL), ...(1/36-5.123,61 TL), ...(1/96-1.921,35 TL), ...(1/96-1.921,35 TL), ...(1/144-1.280,90 TL), ...(1/72-2.561,80 TL), ...(1/96-1.921,35 TL), ...(1/96-1.921,35 TL), ...(1/96-1.921,35 TL) ve ...(1/96-1.921,35 TL), ... ...(1/108-1.707,87 TL), ...

(1/108-1.707,87 TL) ve ...(1/108-1.707,87 TL), ...(1/36-5.123,61 TL) ve ...(1/36-5.123,61 TL), ...(1/18-10.247,22 TL) olarak ödenmesi gerektiği, usuli kazanılmış hakka riayet edilmemesi sebebiyle fazladan ödenen 8.363,03 TL'nin tamamının ilk kararı istinaf etmeyen davalılar ...(1/36), ...(1/36), ...(1/36), ...(1/96), ...(1/96), ...(1/144), ...(1/72), ...(1/96), ...(1/96), ...(1/96), ...(1/96), ... ...(1/108), ...(1/108), ...(1/108), ...(1/36), ...(1/36) ve ...(1/18)'ın faizsiz olarak davacı kuruma hisseleri oranında iade etmeleri gerektiği,

esasa ilişkin olarak verilen üçüncü kararda bu hususun dikkate alınmamasının uygun görülmediği gerekçesi ile bir kısım davalılar ... vd. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar ... vd. vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir. 2.Bir kısım davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR