Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/2890 K.2025/12582

Taraflar arasındaki kamulaştırılan taşınmazın 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 23 üncü maddesi gereği geri alımı olmadığı takdirde kamulaştırma bedelinin mahsubundan sonra taşınmazın rayiç değerinin davalıdan tashili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı idarenin dava konusu İzmir ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi, 1 91... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırıldığından beri 60 yıldan fazla zaman geçtiği hâlde boş olduğunu, amacı doğrultusunda kullanılmadığını belirterek, somut olayda uygulanması gereken 6830 sayılı İstimlak Kanunu'nun 22 nci maddesi gereğince taşınmaz malikinin mirasçıları olan davacılara ve murislerine geri alma hakkı için kullanılması için tebligat yapması gerekirken, bu yükümlülüğünü yerine getirmeden önce uzun yıllar boyunca dava konusu taşınmazın kamulaştırma amacına uygun olarak kullanılmadan boş bırakıldığını,

sonrasında da kamulaştırma amacı dışında kullanması nedeniyle dava konusu taşınmazın davalı idare adına tapu kaydının iptali ile davacılar adına tesciline, mümkün olmadığı takdirde, kamulaştırma bedelinin mahsubundan sonra taşınmazın rayiç değerinin davalıdan tahsili karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu edilen taşınmazın kamulaştırma amacına uygun şekilde kullanılmadığını, bu nedenle davacıya geri alma hakkı için tebligat yapılması gerekirken bu hakkın kullanımının engellendiğini belirterek davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın Maarif vekâletinin onayı ile alınan 07.02.1957 tarihli kamu yararı kararı uyarınca ... Üniversitesi ... ve Tıp Fakültelerinin hizmetleri için kullanılmak üzere 1957 yılında kamulaştırıldığı ve 10.07.1959 tarihinde davalı idare adına tapuda tescil edildiği, ...

Belediye Başkanlığının 05.06.2023 tarihli yazısı ile dava konusu taşınmazın imar planında üniversite kampüs alanı içinde ticaret yapılacak alanda kaldığı, üzerinde ticari kullanımlı yapı bulunduğunun bildirildiği, 1 91... parselin de gelir elde edilmek suretiyle üniversite hizmetleri için kullanıldığı, taşınmaz kiralamanın üniversite yönetimlerinin görev ve yetki sınırları içinde olduğu sonucuna varıldığından,

2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmediği anlaşıldığı gibi dava konusu taşınmazın kamulaştırma işleminin kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıllık sürenin geçtiği açık olduğundan hak düşürücü süre nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak kamulaştırma amacı dışında kullanılan taşınmazın geri alım hakkını kullandırılmaması nedeniyle tazminat istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre yapılan incelemede; dava konusu taşınmazın Maarif vekâletinin onayı ile alınan 07.02.1957 tarihli kamu yararı kararı uyarınca ... Üniversitesi ... ve Tıp Fakültelerinin hizmetleri için kullanılmak üzere 1957 yılında kamulaştırıldığı ve 10.07.1959 tarihinde davalı idare adına tapuda tescil edildiği, ...

Belediye Başkanlığının 05.06.2023 tarihli yazısı ile dava konusu taşınmazın imar planında üniversite kampüs alanı içinde ticaret yapılacak alanda kaldığı, üzerinde ticari kullanımlı yapı olduğunun bildirildiği, taşınmazın halen kamulaştırma amacı doğrultusunda ...

Üniversitesi Rektörlüğünce kullanıldığı tespit edildiğinden, 2942 sayılı Kanun'un 22 nci ve 23 üncü maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmediği gibi, dava konusu taşınmazın kamulaştırma işleminin kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıllık sürenin geçtiği açık olduğundan hak düşürücü süre nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR