Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3262 K.2025/15007

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz ve muhdesat bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonucunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Erzurum ili ... ilçesi ... Mahallesi 1 08... ve 51 parsel sayılı taşınmazlara kamulaştırmasız el atılması nedeniyle muhdesatın davalı tarafından yıkıldığı tarihten itibaren işleyecek faiziyle beraber davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davacı tarafın, dava dilekçesindeki 500 TL'nin haksız fiilin gerçekleştiği, taşınmazların davalı tarafından yıkıldığı tarihten itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsilini talebinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, kamulaştırmasız el atma davalarında faiz başlangıcının dava tarihi olarak kabul edildiğini, iş bu sebeple davacı tarafın yıkım tarihinden itibaren faiz istemesinin usul ve kanuna aykırı olup reddi gerektiğini, ayrıca dava konusu taşınmazın dava dilekçesinde iddia edildiği gibi müvekkil kurum tarafından herhangi bir kamulaştırmasız el atma işlemi bulunmadığını,

dava konusu taşınmazın Bakanlar Kurulu Kararı ile Acele Kamulaştırma kapsamına alındığını, ancak kentsel dönüşüm alanında revizeler yapılarak ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığının 15.12.2020 tarihli ve 886 karar numaralı Meclis Kararına istinaden bahse konu taşınmazın bulunduğu alanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanından çıkarılarak sınırları iptal edildiğini, dava dilekçesinde belirtilen Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/59 D.İş numaralı dosyası ile açılan acele kamulaştırma dosyasının da iş bu sebeple sehven açıldığını, kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için,

kişiye ait taşınmazın kamu hizmetinde kullanılmak amacıyla idarece işgal edilmiş olması ve bu işgalin kanunda öngörülen usul ve esaslara uyularak tesis edilmiş bir kamulaştırma işlemine dayanmadan gerçekleştirilmiş olması gerektiğini, kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için, kamulaştırma yetkisi olan idarenin taşınmaza fiilen el koyarak,

malikin el koyulan taşınmazlarda tasarrufunun kanuna aykırı olarak tamamen ortadan kaldırılmış olması ve bu durumun kalıcı olması gerektiğini, müvekkil kurumun dava konusu taşınmaza herhangi bir el atma durumu söz konusu olmadığını, izah olunan tüm bu sebeplerle açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atmaya ilişkin taleplerinin olmadığını, yargılama konusu edilen hususun " haksız fiil " hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğini, davalının eyleminin haksız fiil olduğu İlk Derece Mahkemesince de kabul edildiğini, haksız eylem faili, ihtar ve ihbara gerek olmaksızın, zararın doğduğu anda, başka bir anlatımla haksız eylem tarihinden itibaren zararın tamamı için temerrüde düşmüş sayılacağını,

davalı ... tarafından davacının taşınmazının yıkıldığı tarihten itibaren faiz işletilmesi gerekirken faiz başlangıç tarihi olarak dava tarihinin kararda hüküm altına alınmış olmasının büyük bir mağduriyet yaratmış olup hukuka da uygun olmadığını, ülkede yaşanılan enflasyonun etkisi de dikkate alındığında yıkılan taşınmaz için belirlenen bedel ile benzer yeni bir yapı inşa etmek de mümkün olmadığını, bu sebeple faize haksız eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren hükmedilmesi hukuka ve hakkaniyete uygun olacağını beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın beyanlarını kabul etmediklerini, Mahkemenin davacı tarafın hatalı beyanı doğrultusunda karar vermesinin hukuk ve hakkaniyete aykırı olduğunu, davacı yazılı beyanında ne talep ettiğinin belli olmadığını, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 107 nci madde uyarınca verilen talep artırım dilekçesinde sadece miktar artırılabileceğini, hukuki niteliği itibarıyla talep artırım işleminin ıslah işlemi olmadığını, yerel mahkemenin dosyaya sunulan bilirkişi raporu doğrultusunda bedel belirlemesinin hukuk ve hakkaniyete aykırı olduğunu,

dava konusu taşınmaz için taktir edilen beledin fahiş olduğunu, Mahkemenin vermiş olduğu kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu Erzurum ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi 1 08... ve 51 parsel sayılı taşınmazların kentsel dönüşüm kapsamına alınarak 14.12.2022 tarihinde Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2022-59 D.İş sayılı dosyasında acele el konulmasının talep edildiği, mahkemece belirlenen bedelin depo edilmemesi nedeniyle talebin reddine karar verildiği, yargılama sırasında dinlenen tanıkların anlatımlarına göre de dava konusu taşınmazlar üzerinde yer alan yapıların davalı ... tarafından yıktırılmış olduğu,

anlaşılmakla bu suretle kamulaştırmaksızın dava konusu taşınmazlara el atılmış olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin 08.02.2024 tarihli duruşmada tescil taleplerinin olmadığı beyanı ve 25.01.2024 tarihli ıslah dilekçesindeki zemin taleplerinin olmadığına ilişkin beyanları buna ilişkin davanın reddine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından kamulaştırmasız el atılarak yıkılan taşınmazlar üzerindeki yapılara ..., ... ve...

Bakanlığınca yayımlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğe göre metrekare birim fiyatı uygulanıp yıpranma payı da düşülerek değer biçilmesinde, el atma davalarında alınacak harcın nispi oranda vekâlet ücretine hükmedilmesinde, faiz başlangıç tarihi el atma tarihi olması gerektiği yönünde istinaf sebepleri ileri sürülmüşse de yapılara dava tarihi itibari ile güncel değerler üzerinden bedel belirlenmiş olması nedeniyle, dava tarihinden önceki bir tarihe ilişkin faiz belirlenmesi mümkün görülmediğinden bu yöndeki istinaf talepleri de yerinde görülmeyerek taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan muhdesat bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu muhdesatlara 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek bedelinin belirlenmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,