Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3654 K.2025/16045

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 5 23... parsel sayılı taşınmazın 2942 sayılı Kanun'un 27 nci maddesi uyarınca acele el konulması talebiyle dava açıldığını, Erzurum 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/155 Esas, 2020/116 Karar ve 14.07.2020 tarihli mahkeme kararında davalı ... tarafından dava konusu taşınmaza ilişkin bilirkişi tarafından tespit edilen bedelin, depo edilmesi için 2 kere verilen ara karar uyarınca usulüne uygun ihtarname ve tebliğe rağmen kamulaştırma bedelinin belirlenen süre içerisinde depo edilmediğinden mahkemece davanın reddine karar verildiğini, müvekkiline ait taşınmaz üzerinde bulunan inşaatı yıktırmış olup yerine başka bir yapı inşa edildiğini, kamulaştırmasız el atma nedeniyle uğranılan zararın tazmini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne ve el atma tazminatının davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine, enkaz bedeli talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarına yönelik yapmış oldukları itirazların İlk Derece Mahkemesince değerlendirme yapılmadan karar verildiğini, İlk Derece Mahkemesince enkaz bedeli taleplerinin reddinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, el atma işleminin davalı kurum tarafından, 1983 yılından çok daha sonrasında yapıldığını, davalı kurumun kötü niyetli olarak davayı sürüncemede bırakmak amacıyla istinaf yoluna başvurduğunu, acele kamulaştırma şartlarını sağlamayan bu el koymanın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, verilen tazminat bedelinin yeniden hesaplanması gerektiğini beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 21 nci maddesinin geçici 6 ncı maddesinde sarih olduğu üzere müvekkil kuruma uzlaşma yönünde bir başvuruda bulunmaksızın işbu davayı açtığını, geçici 6 ncı maddede geçtiği üzere gerek kurumlarca ve gerek 3. kişilerce kurumlara karşı açılacak kamulaştırma davalarında uzlaşma prosedürüne uyulmasının dava şartı olarak kabul edildiğini, dava konusu somut olay incelendiğinde, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davanın yukarıda açıklanan kanun maddesinin yürürlüğe girmesinden sonra açıldığı, uzlaşma başvurusu yapılmadığı dikkate alınarak davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı kurum vekili uzlaşma dava şartının yerine getirilmediği iddiasında bulunmuş ise de fiilen el atmanın 04.11.1983 tarihinden önce olduğuna dair bilgi ve belge sunmadığı anlaşıldığından bu durumun davacılar lehine yorumlanarak uzlaşma başvuru şartı aranmadan davanın esasına girilmesinde bir isabetsizlik görülmediği,

İlk Derece Mahkemesince bilirkişi heyetinin 2942 sayılı Kanun'un 15 nci maddesindeki usul ve esaslara göre tayin edilip keşif yapılmasında, taşınmazın arsa olarak kabul edilmesinde, zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 nci maddesine uygun, emsal esasına göre emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslama yapılarak değer biçilmesinde, dava konusu taşınmaz üzerinde yapı (inşat) olduğuna dair iddianın davacı tanıkları ile ispat edilemediği ve yapılan bütün keşiflerde taşınmaz üzerinde bu nitelikte yapı olduğuna dair bir husus bulunmadığı da gözetilerek yapı bedeline hükmedilmemesinde bir isabetsizlik görülmediği,

ancak dava konusu taşınmaz ile aynı bölgede bulunan taşınmazlara göre dava konusu taşınmaz için m² birim fiyatı yüksek belirlenmiş olsa da davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yalnızca uzlaşma dava şartına ilişkin olması nedeniyle, istinaf sebepleri ile bağlı olarak yapılan inceleme gereğince, belirlenen m² birim bedeli kaldırma sebebi yapılmayarak taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş ayrıca tazminat bedelinin yüksek belirlenerek davalı kurumun zarara uğradığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcın Hazineye irat kaydedilmesine, aşağıda yazılı kalan harcın davalı idareden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,