Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3773 K.2025/17094

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, ... 2 50... parsel sayılı taşınmaza imar planında askeri güvenlik bölgesi ve askeri güvenlik alanı olarak ayrılmak suretiyle el atıldığını belirterek taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın askeri güvenlik bölgesi dışına çıkartıldığının .. Ordusu Harekat Başkanlığı tarafından bildirilmesi halinde taşınmazın imar planı değişikliği yoluyla askeri güvenlik bölgesi sınırı dışına çıkarılması için .. Belediye Başkanlığı nezdinde çalışmalara başlanacağını, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın öncelikle dava şartı ve husumet yokluğu nedeniyle, aksi kanaate varılması halinde ise esastan reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflarca takip edilmeyen dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde davanın yenilenmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacılar vekilinin 12.10.2023 tarihli celse ile davayı takipsiz bıraktığını, bu celsede İlk Derece Mahkemesince hazır olan davalı idareler vekillerine davayı takip edip etmeyecekleri hususunda beyanda bulunmak üzere gelecek celse olan 26.12.2023 tarihine kadar süre verildiğini, 12.10.2023 tarihli celsede dosyanın işlemden kaldırılması kararının verilmediğini,

aksine İlk Derece Mahkemesince 12.10.20 23... .12.2023 tarihli duruşma tutanakları eklenerek davayı takip edip etmeyecekleri hususunda yazılı beyanda bulunmak üzere müvekkili idareye gelecek celseye olan 02.04.2024 tarihine kadar süre verildiğini, süresi içinde 29.03.2024 tarihinde UYAP üzerinden gönderdikleri beyan dilekçesi ile davayı takip ettiklerini bildirmelerine rağmen İlk Derece Mahkemesinin 2023/209 Esas sayılı dosyasından tefrik kararı verilerek davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar tarafından dava dosyasının 12.10.2023 tarihinde takipsiz bırakıldığı, hazır olan bir kısım davalı idare tarafından yargılamaya kendilerince devam edileceğinin bildirilmesi üzerine keşif kararı verildiği,

o celse hazır olmayan ... açısından dosyanın tefrik edilerek yeni bir esasa kaydedildiği ve bu dosya üzerinden de dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren davanın üç aylık yasal süresi içinde yenilenmediğinden bahisle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 150 nci maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğinin görüldüğü, 6100 sayılı Kanun'un 150 nci maddesinde tarafların duruşmaya gelmemesi sonuçları ile davanın açılmamış sayılması şartlarının düzenlendiği,

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2009/21-15 Esas, 2009/49 Karar içtihadında da "...Dosyanın işlemden kaldırılmasını gerektiren hallerden birinin varlığını (gerçekleştiğini) tespit eden mahkeme, dava yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verir.

Mahkeme bu konuda bir karar vermemiş olsa bile, dosyanın işlemden kaldırılmasını gerektiren hallerden birinin gerçekleştiği anda, dosya işlemden kaldırılmış sayılır" sonucuna varıldığı, iki tarafın da gelmediği (veya taraflardan birinin gelip de davayı takip etmeyeceğini bildirdiği) oturum tarihinin dosyanın işlemden kaldırılmış olduğu tarih olduğu,

Mahkemenin dosyanın işlemden kaldırılmasına daha sonra karar vermiş veya işlemden kaldırma kararını daha sonra yazmış olmasının, dosyanın işlemden kaldırılması tarihi olarak kabul edilemeyeceği (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, 6. Baskı, Cilt 4, sayfa 4088 vd), aynı şekilde dosyanın işlemden kaldırıldığına dair kararın taraflara ayrıca tebliğ edilmesi halinde de işlemden kaldırma kararının tebliğ edildiği tarihin yenileme süresinin başlangıcına esas alınamayacağı, 6100 sayılı Kanun'un 150 nci maddesinde düzenlenen yenileme süresinin başlangıcının,

anılan maddede öngörülen ve dosyanın işlemden kaldırılmasını gerektiren hallerden birinin gerçekleştiği oturum tarihi olduğu, taraflardan birinin işlemden kaldırılmış olan bir dosyayı yenileyebileceği, 3 ay içinde yenilenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği, mevcut dosyada davalı ... vekilinin, davanın davacılar tarafından takipsiz bırakıldığı 12.10.2023 tarihli celsede hazır olmadığı, bu davalı açısından dosyanın tefrik edilerek neticeten açılmamış sayılmasına karar verildiğinin görüldüğü,

6100 sayılı Kanun'un 150 nci maddesi metninin "Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir." şeklinde açık olduğu, duruşmaya katılmayan davalıya davayı takip edip etmeyeceğini bildirmek için tebligat çıkarılmasına ilişkin bir düzenlemenin mevcut olmadığı,

İlk Derece Mahkemesince bu yönde tebligat çıkartılmasının davalıya yeni bir hak bahşetmeyeceği, kaldı ki UYAP üzerinden duruşmadan ve tutanak içeriğinden haberdar olan davalı tarafından davanın yenilenmesi yönünde de bir girişimde bulunulmamış olup, davaya devam edeceklerine ilişkin beyan dilekçesinin yenileme talebini içermediği ve 29.03.2024 tarihli bu dilekçenin işlemden kaldırma tarihi olan 12.10.2023 dikkate alındığında 3 aylık süreden sonra verildiğinin görüldüğü,

davanın taraflarca takip edilmediği ve yasal süresinde yenilenmediği anlaşılmakla yukarıda değinilen kanunî düzenlemeler gereği açılmamış sayılmasına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,