Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3850 K.2025/14939

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, davacı vekilince İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulmadığı gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesince yeniden kurulan hükümde davacı aleyhine düzeltilen hususlarla sınırlı olarak temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Sakarya ili, ..., ... Mahallesi 22 76... parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen yol yapılmak suretiyle el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza ilişkin Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/83 Değişik İş sayılı dosyasında acele kamulaştırma davası açılarak, bedeli ödenmek suretiyle acele kamulaştırma kararı alındığını, el koyma tarihi dikkate alındığında makul sürenin henüz dolmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Anayasa Mahkemesinin 01.08.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2022/83 Esas, 2223/69 Karar sayılı kararı ile kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesine ilişkin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nda (2942 sayılı Kanun) yer alan düzenlemeyi iptal ettiğini, bu nedenle tespit edilen bedel yönünden faiz oranı ve faiz başlangıç tarihine ilişkin hüküm kurulması imkânının kalmadığını, dava konusu taşınmaz için uygulanan objektif değer artışı oranının yüksek olduğunu, münavebeye alınan ürünler için resmî veri listesindeki ortalama verim miktarlarının esas alınması gerekirken en yüksek verim miktarlarının hesaplamada kullanıldığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kanun'un Geçici 6 ncı maddesi hükmüne göre 09.10.1956-04.11.1983 tarihleri arasındaki el atmalarda taraflara öncelikle uzlaşma şartı getirildiği, 04.11.1983 tarihi sonrası el atmalarda ise uzlaşma şartı aranmaksızın el atılan taşınmaz bedelinin 16.05.1956 tarihli 1-6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararı uyarınca davacıya ödenmesi gerektiğinin belirtildiği,

bu noktada Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/83 Değişik İş sayılı dosyasıyla dava konusu taşınmaz hakkında 24.12.2019 tarihinde acele el koyma kararı verildiği ve bu tarihten itibaren 6 aylık süre içerisinde kamulaştırma bedelinin tespiti hususunda dava açılmadığı anlaşıldığından, el atma tarihinin 1983 yılından sonra olduğu yönünde yapılan değerlendirmede herhangi bir isabetsizlik görülmediği, dava konusu taşınmazın imar durumuna ilişkin cevabi yazıda, taşınmazın 1/25000 ölçekli ...

Planında karayolları kamulaştırma sınırları içerisinde kaldığı, meskun mahalde bulunmadığı, belediye hizmetlerinden yararlanmadığının bildirildiği, tüm bu nedenlerle arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda %4 kapitalizasyon faiz oranı ve %100 objektif değer artış oranı uygulanmak suretiyle 13.07.2023 tarihi itibarıyla metrekare birim fiyatının 586,56 TL/m² olarak belirlendiği,

dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, değerleme tarihi itibarıyla belirlenen metrekare birim fiyatı üzerinden bedelin adil ve hakkaniyete uygun olduğuna karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, keza Dairenin 2022/3736 Esas sayılı dosyasında incelenen 22 73... parsel sayılı taşınmaz yönünden arsa vasfında değerlendirme yapılarak 30.05.2018 dava tarihi itibarıyla belirlenen 319,39 TL/m² birim fiyatının Dairece uygun görüldüğü ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/1863 Esas, 2023/8748 Karar sayılı kararı ile onandığı,

ancak İlk Derece Mahkemesi tarafından kamulaştırmasız el atma davalarında dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi gerektiği gözetilmeden, mevduata uygulanan en yüksek faiz oranının işletilmesine karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Anayasa Mahkemesinin 01.08.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2022/83 Esas, 2223/69 Karar sayılı kararı ile yasal faiz işletilmesi nedeniyle enflasyon karşısında oluşan değer kaybının giderilmesi mümkün olmadığı gerekçesiyle kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesine ilişkin 2942 sayılı Kanun’da yer alan düzenlemeyi iptal ettiğini, bu nedenle her ne kadar mevcut dava kamulaştırmasız el atma davası niteliğinde olsa da, tespit edilen bedel için dava tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı üzerinden faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,