Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4089 K.2025/16085

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle ... hakkında taraf değişikliği nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... yönünden ise dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar ile davalı ... vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;.. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 10 99... parsel (yeni 10 99... parsel) sayılı taşınmaza davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmaksızın 1993 yılından beri ..

İmar Planı içinde " okul yeri" olarak ayrılmak suretiyle el atıldığını, bu durumun mağduriyete sebep olduğunu, bu taşınmaza ilişkin kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat talepli olarak idare mahkemesinde dava açıldığı ancak sonucunda "2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu'nun 15. Maddesinin 1. Fıkrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine, Mahkemece görev ret kararı sonrası dava dosyasının adli yargıya kendiliğinden gönderilemeyeceğinin davacı tarafa hatırlatılmasına" karar verildiğini, söz konusu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesinin 2023/2018 Esas,

2023/16 25... .10.2023 tarihli kararı ile "Manisa 2. İdare Mahkemesinin 04/05/2023 günlü, E:2023/361, K:2023/387 sayılı kararının dayandığı gerekçe ise usul ve hukuka uygun olup, kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır." şeklindeki gerekçe ile istinaf başvurularının reddine karar verildiğini belirterek belirlenecek tazminatın davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; vekâlet ücreti yönünden davanın açıldığı tarihte tarafların haklılık durumuna göre yapılan değerlendirmenin hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dilekçesinde yer alan .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 10 99... parsel sayılı taşınmazın, 1995 yılı 4271 yevmiye nolu imar uygulaması işlemi ile kapatıldığı ve .. Mahallesi 10 99... parsel numarası ile kaydının devam ettiği davanın ..

Valiliğine yöneltilerek açıldığı, yargılama sırasında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca taraf değişikliği yapıldığı ve kamulaştırma yetkisine sahip .. ..

Bakanlığının davaya katılımının sağlandığı, dava konusu taşınmazın 2012 yılından beri devam eden kısıtlılık durumunun sorumlu idarece makul süre içinde giderilmediği anlaşıldığından, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığının kabulü yerinde olduğu taşınmazın imar planında okul alanı olarak ayrıldığı anlaşıldığından davalı ... Bakanlığının sorumlu tutulmasının yerinde olduğu, yargılamanın devamı sırasında, .. Kaymakamlığı .. .. ..

Müdürlüğü ile 14.05.2024 tarihinde anlaşma sağlandığı ve bedeli mukabilinde kamulaştırma işleminin gerçekleştirildiğinden davalı ... açısından davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karar verilmesi yerinde olduğu, fakat, davalı ... taraf değişikliği ile davalı olmaktan çıkarıldığından hakkında "taraf değişikliği nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmesi gerekirken, bu taraf için de "konusuz kaldığından bahisle" açıklamasıyla hüküm kurulması doğru olmadığı,

6100 sayılı Kanun'un 331 inci maddesine göre davanın konusuz kalması halinde, hakim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderine hükmedilmesi gerektiği, somut olayda; dava konusu taşınmazın,

imar planında okul yeri olarak planlanmış olduğu, taşınmaza ilişkin imar planının 05.07.2012 tarih ve 8-86/3 sayılı Alaşehir

Belediye Meclis Kararı ile onaylanmış olduğu, fiili el atmanın olmadığı, bu hali ile aradan geçen zaman zarfında kamulaştırma işlemlerinin yapılmaması nedeniyle hukuki el atmanın gerçekleştiği, taşınmaz hissedarlarından olan davacıların mevcut davayı açmakta hukuki yararlarının bulunduğu ve davanın açılmasına davalı idarenin sebebiyet verdiği, davacıların davasında haklı olduğu anlaşılmakla, haklılık durumuna göre, yargılama giderlerinden davalı ...

Bakanlığının sorumlu tutulması ve davacılar lehine vekâlet ücreti takdir edilmesi gerekeceği, (Her nekadar, mevcut el atma, hukuki el atma mahiyetinde olduğundan vekâlet ücretinin, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince maktu vekâlet ücreti olarak takdir edilmesi gerekirken nispi olarak tayini doğru değil ise de davalı ...

Bakanlığının istinaf talebi olmadığından bu hususta düzeltme yapılmamış hataya dikkat çekmekle yetinilmiştir. ) ... taraf değişikliği nedeniyle taraf olmaktan çıkarıldığı hâlde, yargılama gideri ve vekâlet ücretinden sorumluluğun "davalı ...

Bakanlığına" yüklenmesi gerekirken, hükümde "davalılardan alınarak" denmesi doğru olmadığı, davalı ... harçtan muaf olmasına rağmen, harç ile yükümlendirilmesi, davalı olarak gösterilen ... hakkında "6100 sayılı Kanun'un 124 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca iradi taraf değişikliği yapılması nedeniyle davalı sıfatı kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına" şeklinde karar verilmesi ve gerekçeli karar başlığında taraf değişikliği yapıldığı belirtilmek suretiyle ilgili sıfatıyla gösterilmesi gerekeceği, 6100 sayılı Kanun'un 124 üncü maddesinin son cümlesi gereği taraf değişikliği yapılması halinde hakim,

davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmedileceği, 6100 sayılı Kanun'un 323 üncü maddesinde "vekâlet ücreti" yargılama giderlerinden sayıldığı, bu haliyle vekille temsil olunan ... yararına vekâlet ücreti tayin ve takdir edilmesi, hukuki el atma olduğu dikkate alınarak da maktu vekâlet ücret takdiri gerekirken, bu hususta yanılgıya düşüldüğü anlaşıldığından belirtilen husular yönünden İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ile davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; aleyhlerine hükmedilen vekâlet ücreti yönünden kararın hatalı olduğunu ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle;vekâlet ücreti yönünden kararın hatalı olduğunu ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar ile davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,