Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/438 K.2025/13314

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine, davalı ... Başkanlığının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleştirilen dosyaya ilişkin dava dilekçelerinde özetle; dava konusu Bursa ili, ..., Mahallesi 43 94... ,43 96... ,44 46... parsel sayılı taşınmazlara kamulaştırma yapılmaksızın yol ve kaldırım yapmak suretiyle fiilen el atıldığı gibi imar planında spor tesis alanı olarak ayrıldığını belirterek proje bütünlüğü ilkesi çerçevesinde taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza müvekkili idare tarafından fiili olarak el atılmadığını, bu nedenle müvekkili yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini gerektiğini, uzlaşma dava şartı yerine getirilmeden açılan davanın reddine karar verilmesini, hukuki el atmanın söz konusu olduğu kısımlar için idare mahkemeleri görevli olduğundan görev yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, talep edilen tazminat bedelinin yüksek olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerinde herhangi bir çalışmanın yapılmadığını, taşınmazın 1/5000 ölçekli ... Planı kapsamında pazar alanında kalmakta olduğunu, taşınmazdan ... Belediyesi'nin sorumlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne ve el atma tazminatının davalı idarelerden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda seçilen emsalin uygun olmadığını, dava konusu taşınmazlar için belirlenen kamulaştırma bedelinin çok düşük olduğunu, ... Mahallesi 44 79... parsel sayılı taşınmazın emsal alınması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; el atmanın söz konusu olduğu ... caddesi ve ... caddesinin ... ana arter listesinde yer aldığını, sorumluluğun ... İlçe Belediyesinde olduğunu, spor alanı olarak ayrılan alanda nidarenin sorumlu olmadığını, özel spor alanı kamulaştırmasının zorunlu olmadığını, husumet yokluğu nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, spor alanı imar planının iptal edildiğini, dava konusu taşınmazlar için belirlenen kamulaştırma bedelinin çok yüksek olduğunu, emsalin hatalı belirlendiğini, ayrıca hukuki el atmaya konu davalarda vekâlet ücretinin ve istinaf karar harcının maktu olarak alınması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazda müvekkili olan idarenin hiçbir fiili müdahalesinin olmadığını, sorumluluğun ... Büyükşehir Belediye Başkanlığında olduğunu, belirlenen kamulaştırma bedelinin çok yüksek olduğunu, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve bir kısmına fiilen asfalt yol yapılmak suretiyle el atılan, kalan kısmının ise imar planında spor alanında kalması nedeniyle proje bütünlüğü kapmasında tamamına fiilen el atıldığı kabul edilen 43 94... parselin, davalı idarelerce herhangi bir fiili el atma bulunmayan ancak imar planında uzun yıllardır kamuya pazar alanı, belediye hizmet alanı,

özel açık spor tesis alını olarak tahsis edilen ve uzun yıllardır idarenin sessiz kalmak suretiyle hiçbir işlem tesis etmediği, bu nedenlerle yerleşik Yargıtay uygulamaları gereği fiilen el atıldığı kabul edilen, 43 96... parselin ve 44 46... parselin bedelinin, davalı idarelerden sorumlulukları oranında tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gibi taşınmazların bilirkişi raporunda belirlenen niteliği ve konumuna göre 08.12.2022 dava tarihi itibarıyla 43 94... parsel sayılı taşınmaz için 13.002,00 TL/m²,

43 96... parsel ve 44 46... parsel sayılı taşınmazlar için ise 13.185,00 TL/m² birim değer üzerinden belirlenen bedellerin uygun olduğu, mahkeme kararında bu hususlarda usul ve kanuna aykırı bir husus bulunmadığı anlaşıldığından, taraf vekillerinin bu hususlardaki yerinde görülmeyen istinaf başvurularının reddine 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrası.

“Bu Kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları, davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir.” şeklinde düzenlendiği, eldeki asıl ve birleştirilen davalarda el atma tarihi 04.11.1983 tarihinden sonraki tarihte olup 2942 sayılı Kanun’da düzenlenmediği,

kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından aldığı ve proje bütünlüğü bağlamında bedeline hükmedilen kısımlar açısından ise 2942 sayılı Kanun'un Ek 1 inci maddesinin uygulanması söz konusu olmadığından, Ek 4 üncü madde gereği değerlendirme yapılmayacağı ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamaları nazara alındığında;

fiilen el atılan 43 94... parsel sayılı taşınmaz yönünden, davalı idare ... yönünden aleyhine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru ise de hükmedilen bedel üzerinden nispi harç alınması gerekirken, maktu harç alınması doğru görülmediğinden (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 2022/14274 Esas - 2023/4494 Karar; 2023/4388 Esas - 2023/6712 Karar;

2023/1046 Esas - 2023/7076 Karar) fiilen el atılmayan 43 96... parsel ve 44 46... parsel sayılı taşınmazlar yönünden ise hükmedilen bedeller üzerinden maktu harç alınması doğru ise de her iki davalı idare aleyhlerine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi hatalı olduğundan; ancak 44 46... parsel sayılı taşınmaz yönünden davalı ... vekâlet ücretine ilişkin açıkça istinaf sebebi bulunmadığından bu husus eleştiri yapılmakla yetinilerek,

ayrıca asıl ve birleştirilen dava yönünden tek bir hüküm kurulması gerekirken ayrı ayrı hüküm kurulması da doğru görülmediğinden açıklanan gerekçelerle istinaf sebepleri ve kamu düzeniyle sınırlı yapılan inceleme neticesinde; davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun reddi ile harçlara ilişkin hususlar kamu düzenine ilişkin olduğundan düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca vekâlet ücretinin nispi hesaplanması gerektiğini ileri sürmüştür.. 2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir. 3.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazların değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmazlara emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve taşınmazların fiilen el atılan bölümü ile proje bütünlüğü ilkesi uyarınca arta kalan bölümlerin bedelinin alınan rapor uyarınca davalı idareden tahsiline karar verilmesinde yöntem itibariyle isabetsizlik görülmemiştir. . 3. Temyizen incelenen karar, tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmazlardan 44 46... parselin paydaşları tarafından açılan Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/700 Esas, 2013/228 Karar sayılı dosyası ile 2015/136 Esas, 2015/147 Karar sayılı dosyasında dava konusu taşınmazın 308.50 m²lik bölümüne davalı ... tarafından fiilen el atıldığı kabul edilerek bu bölümün bedeline hükmedilip yol olarak terkinine karar verildiği, yine Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/136 Esas, 2020/209 Karar Sayılı dava dosyasında ise hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda 315.10 m²lik bölüme davalı ...

Başkanlığının fiilen el attığı belirlenerek bedele hükmedildiği ve bu bölümün terkinine karar verildiği, eldeki dava dosyasında ise hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda ise taşınmazda fiili el atma olmadığının belirlenip buna göre karar verildiği gözetildiğinde, adı geçen Belediye Başkanlığının taşınmazda fiil el atmasının olup olmadığı belirlenip sorumlu olduğu bölüm varsa infazda tereddüt oluşturmamak amacıyla çelişkinin giderilmesi için fen bilirkişisinden ek rapor alınarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması hatalıdır.

VI. KARAR