Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4544 K.2025/13210

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın, dahili davalı ... yönünden husumetten reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın dahili davalı ... yönünden husumetten reddine, davalı ... yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Ankara ili, ..., Mahallesi 394 15... parsel sayılı taşınmaza davalı idarece fiili el atma olgusu gerçekleşecek şekilde kamulaştırmasız el atıldığından bahisle taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ve dahili davalı idareler vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın dahili davalı ... yönünden husumetten reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; fiilen el atmanın bulunmadığını, ticari rekreasyon alanı için mülkiyet hakkının kısıtlanmasından bahsedilemeyeceğini, emsal kararlar dikkate alınarak idarelerinin sorumlu olmadığının kabulü gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın öncesinde 2002 onay tarihli 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında park alanında kalmakta iken ... Büyükşehir Belediye Encümeninin 11.08.2020 tarihli ve 803 sayılı kararı ile onaylanan revizyon 1/5000 ölçekli ...

Planında ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında kullanım amacının "ticari rekreasyon alanı" olarak belirlendiği ve imar planlarının kesinleştiği, yapılan keşif sonucu sunulan bilirkişi raporuna göre taşınmazın üzerinde herhangi bir yapı veya tesisin olmadığı, boş olduğu, imar planına uygun şekilde davalı idarece fiili el atmanın söz konusu olmadığı anlaşılmış ise de, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece taşınmaza müdahale edildiği, kamulaştırmasız el koyma olgusunun doğal sonucu idarenin hukuka aykırı eylemiyle mülkiyet hakkının engellediği,

bu durumda mal sahibinin idareden değer karşılığını vermesini isteyebileceği, makul süre içinde herhangi bir işlem tesis edilmediğinden kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiği sabit olup taşınmazın aynına ilişkin bu davaya bakmak adli yargının görevi dahilinde olduğundan, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak, dava konusu taşınmaz ile emsalin vergiye esas değerleri de kıyaslanarak, taşınmaz ile aynı bölgede bulunan ve yargı denetiminden geçen bedel de değerlendirilmek suretiyle bu bedelle uyumlu biçimde zeminine değer verilip, davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı;

ancak taşınmazın tapu kaydında 1543 m²lik bölümünde ...

Genel Müdürlüğü lehine irtifak tesis edildiğine dair şerh bulunduğu, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü parsel sorgulama sisteminde yapılan incelemede taşınmaz üzerinden enerji nakil hattı tellerinin geçtiği tespit edildiği ve hükme esas gerek teknik bilirkişi raporunda gerekse heyet raporunda bu hususta bir inceleme yapılmadığı anlaşılmış olup, dava konusu taşınmaz üzerinden tapuda tescilli olan irtifak hakkına konu enerji nakil hattının geçip geçmediği konusunda teknik bilirkişiden ek rapor alındığı,

enerji nakil hattından dolayı taşınmazın tamamında meydana gelen değer düşüklüğü oranının saptandığı ve bu oran dahilinde yapılan hesaplamada davacılar payına düşen toplam tazminat bedelinin ise 7.350.740,40 TL olduğunun bildirildiği ve alınan ek raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmış olduğundan hükmedilen bedel üzerinden nispi vekâlet ücreti de takdir edilmek suretiyle, dahili davalı ... yönünden husumetten reddine, davalı ... yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü ile alınan ek rapor uyarınca belirlenen bedelin sorumlu davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. 26.11.2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7421 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4 ile "Bu Kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları, davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir." hükmü getirildiği gözetildiğinde, fiilen elatılmayan taşınmaz yönünden, maktu vekâlet ücretine hükmedilmemesi bozmayı gerektirir ise de vekâlet ücreti hususu kamu düzeni gereğince resen gözetilecek hususlardan olmayıp, davalı idare vekilinin gerek istinaf gerekse temyiz dilekçesinde bu hususa ilişkin olarak başvurusu bulunmadığından, bu husus bozma nedeni yapılmamış, eleştirilmekle yetinilmiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR