Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4602 K.2025/14011

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedeli ile daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespiti ile bu hakların davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedeli ile daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespiti ve bu hakların müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Aksaray 4. Asliye Hukuk Mahkemesince oluşturulan bilirkişi heyeti tarafından yapılan değerlendirme sonucu kamulaştırma bedelinin oldukça düşük belirlendiğini, kamulaştırma bedelinin tespitinde, hiçbir objektif değerlendirme kriterine uyulmadığını, tahmini bir bedel tespit edildiğini, belirlenen bedeli kabul etmediklerini, dava konusu taşınmaz üzerinde yapılacak olan kıymet takdirinde taşınmazın sulu olması,

içinde artezyen olması özellikle de son dönemlerde ülke genelinde meydana gelen emlak fiyatlarındaki artış hususları göz önüne alınarak değerlendirilme yapılması gerektiğini, kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davanın dört ay içerisinde sonuçlandırılmaması halinde tespit edilen bedelden acele el koyma için tespit edilen ve bankaya bloke edilen bedelin mahsup edilerek fark bedeline dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihe kadar olan kısım için kanuni faiz işletilmesi gerektiğini, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını

talep ve beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, kaldırma kararı sonrası yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporunda hatalı tespitlerin devam ettiğini, dava konusu taşınmazın bulunduğu arazinin killi-tınlı toprak yapısına sahip olması, hafif tuzluluk ve alkalilik içermesi, su tutma kapasitesi dikkate alınarak,

arazinin bu yapısından kaynaklı, yapılacak olan yer altı doğal gaz depolama projesine uygunluğu nedeniyle özellikle tercih edildiğini, münavebeye alınan ürünlerin yörenin mutat tarım ürünleri olmadığını, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin esas alınması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının % 6 olması gerektiğini, objektif değer artışı oranının yüksek belirlendiğini, acele kamulaştırma işlemi nedeniyle alınan bilirkişi raporu ile bu dosyadaki bilirkişi raporu arasında belirgin farklılıklar ve çelişkinin bulunduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2022 yılı ilgili İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine dayanılarak, yasal koşulları oluşmadığından objektif değer artışı uygulanmaksızın ve taşınmazın kamulaştırmadan önceki geometrik yapısı ile kamulaştırma yapılan yerin konumuna göre arta kalan alanda ayrıca değer düşüklüğü oluşmayacağından 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri esas alınarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmediği,

bilirkişi heyeti tarafından kaldırma kararından sonra dosyaya sunulan ek raporda; dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan 2 adet aktif kuyu bulunması sebebiyle sulu tarla vasfında olduğu kabul edildiği, buğday, slajlık mısır, yağlık ayçiçeği, arpa münavebesi yapılarak % 4 kapitalizasyon faiz oranı üzerinden taşınmazın bilirkişi raporundaki özelliklerine göre objektif değer artışı uygulanmaksızın taşınmazın sonuç birim değeri 63,00 TL/m²,

toplam kamulaştırma bedeli ise 418.017,60 TL olarak tespit edildiği ve davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere karar tarihine kadar yasal faiz uygulandığı anlaşılmış olup İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve kanuna aykırılık görülmediğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedeli ile daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve boru hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,