Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4705 K.2025/7978

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Siirt 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.09.2023 Tarihli ve 2022/284 Esas, 2023/243 Karar Sayılı Kararı Genel yetkili mahkemenin Ordu Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu, davalı tarafından yetkili mahkeme olarak Ordu Mahkemelerinin yetkili olduğuna dair yetki itirazında bulunulduğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89 uncu maddesinin uygulama yerinin bulunmadığı gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Ordu 4. Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla) 10.06.2024 Tarihli ve 2024/196 Esas, 2024/274 Karar Sayılı Kararı

Eser sözleşmesinden kaynaklanan davaların 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 6 ncı maddesine göre davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği gibi 6100 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesin uyarınca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği, diğer yandan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un (6502 sayılı Kanun) 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereği tüketicinin yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olacağı, birden fazla yetkili mahkemenin bulunması halinde davacının seçimlik hakkının bulunduğu, uyuşmazlığa ilişkin olarak kesin yetki kuralının bulunmadığı, davacının yerleşim yeri ve sözleşmenin ifa yeri olan Siirt Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, eser sözleşmesine dayalı olarak alacak istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesi şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.”

4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir. Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir.”

5. 6502 sayılı Kanun’un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir: “Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.”

C. Değerlendirme

1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10 uncu maddesinde, sözleşmeden doğan davalar için sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu, alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

2. 6502 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrasında tüketici davalarının, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabileceği düzenlenmiş olup bu kural 6100 sayılı Kanun'un yetkiye ilişkin kurallarının yanında bir ek yetki kuralıdır.

3. Dosya kapsamından, taraflar arasında kuyu elektriği bağlantısı işini konu alan eser sözleşmesi akdedilmiş olduğu, davacının iş sahibi, davalının ise yüklenici olduğu, davacının sözleşme uyarınca peşin olarak 81.000,00 TL ödemede bulunduğu, bakiye iş bedeli olan 14.000,00 TL'nin ise iş bitiminde ödeneceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmeye konu işin yapılacağı yerin Şirvan/Siirt olduğu, işin ifa edilmemesi nedeni ile davacının ödemiş olduğu tutarın iadesinin temini için takibe giriştiği, bu hali ile taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi bulunduğunun itilafsız olduğu anlaşılmaktadır.

4. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

5. Somut olayda, davanın Siirt 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı, davacının yerleşim yerinin Merkez/Siirt olduğu, tüketici davalarının 6502 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tüketicinin kendi yerleşim yeri mahkemesinde de açılabileceğinin düzenlendiği, bu nedenle davacının yerleşim yeri mahkemesi de yetkili olup davacı tercih hakkını bu yönde kullandığından, uyuşmazlığın Siirt 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR