Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4829 K.2025/9858

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... ili, ..., ... Mahallesi 47792 ada 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında kentsel rekreasyon alanı olarak ayrıldığını, müvekkilinin taşınmazdan yararlanmasının mümkün olmadığını, mülkiyet hakkının ihlal edildiğini belirterek taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; idari yargının görevli olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini, idareye herhangi bir başvuru yapılmadan dava açılmasının hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın ...Belediye Meclisinin 13.04.2022 tarih 748 sayılı kararına istinaden imar planı değişikliği ile Özel Rekreasyon Alanı olarak ayrıldığını, bu doğrultuda İdarece kanuni gereklerin yerine getirildiğini, davacının taşınmazda mülkiyet hakkının kullanılmasına engel teşkil eden bir kısıtlılığın bulunmadığını, müvekkili idarece taşınmaza fiilen el atılmadığını,

müvekkilinin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) Ek 1 inci maddesindeki yasal gerekliliklerini yerine getirdiğini, davacının dava konusu taşınmazın kullanımını bilerek satın aldığı gözetilerek davanın reddi gerektiğini, dava konusu taşınmazın maliklerince her türlü ticari ve inşai faaliyetlerde kullanılmasında bir engel bulunmadığından müvekkili idarenin kamulaştırma yükümlülüğünün bulunmadığını ve davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının tespiti ile davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; idari yargının görevli olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini, idareye herhangi bir başvuru yapılmadan dava açılmasının hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın ...

Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.04.2022 tarihli ve 748 sayılı kararına istinaden imar planı değişikliği ile Özel Rekreasyon Alanı olarak ayrıldığını, dolayısıyla artık kamuya özgülenmiş donatı alanı olarak değerlendirilemeyecek olup davacı tarafından parselin yapılaşma hakkının kullanılabileceğini, özel kullanıma konu olacak şekilde kullanım amacı getirildiğinden hukuki el atmadan söz edilemeyeceğini, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın ... Belediye Meclisinin 21.11.2003 tarihli ve 219 sayılı kararı ile onanan 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı kapsamında taşınmazın "kentsel rekreasyon alanı" olarak ayrıldığı, ... Belediye Başkanlığının 09.06.2015 tarihli ve 1105 sayılı meclis kararı ile 1/5000 ölçekli ...

Planı değişikliği yapıldığı ve taşınmazın ticari rekreasyon alını olarak düzenlendiği, bu plana istinaden onaylanmış 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğinin bulunmadığı, dava konusu taşınmazın kentsel rekreasyon alanı olarak düzenlemeye alındığı 85126/1 nolu parselasyon planının ... 11.İdare Mahkemesinin 10.03.2022 tarihli ve 2021/715 Esas, 2022/577 Karar sayılı kararı ile iptal edildiği; ancak imar planlarının ayakta olduğu, sonrasında ...

Belediye Başkanlığının 13.04.2022 tarihli ve 748 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliği ile taşınmazın kullanım kararının "özel rekreasyon alını" olarak değiştirildiği ve bu planın 04.07.2022 tarihli yazı cevabında kesinleştiğinin bildirildiği, yapılan keşif sonucu sunulan bilirkişi raporuna göre taşınmaz üzerinde yapı ve tesis bulunmadığı,

bu yönüyle dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı anlaşılmakla uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği;

bu haliyle idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, 26.11.2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1 inci madde uyarınca açılacak bedel davasında adli yargının görevli olduğu, dava konusu taşınmazın öncesinde kentsel rekreasyon alını olarak ayrıldığı,

en son onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ise özel rekreasyon alanı kullanımında olduğu ve kamuya özgülenme durumunun devam ettiği dikkate alındığında kamulaştırmasız el atma olgusu gerçekleşmiş olup, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak,

dava konusu taşınmaz ile aynı bölgede bulunan ve yargı denetiminden geçerek kesinleşen bedel de değerlendirilerek değeri tespit edilerek davacı payına düşen bedelin davalı idareden tahsiline, dava konusu taşınmazdaki davacı payının iptali ile idare adına tapuya tesciline dair kararda, temyiz incelemesinden geçerek kesinleşen dava konusu taşınmazın paydaşları tarafından açılan davalar da dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Arsa niteliğindeki ... ili, ..., ... Mahallesi 47792 ada 1 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

4. Dosya kapsamında yer alan fen bilirkişi raporundan, keşif tarihi itibarıyla dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı anlaşılmakla birlikte, 2003 onay tarihli 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı kapsamında "Kentsel Rekreasyon Alanı" olarak ayrıldığı, ... Belediye Meclisinin 09.06.2015 tarihli ve 1105 sayılı kararı ile onanan 1/5000 ölçekli ...

Planı Değişikliği ile “Ticari Rekreasyon Alanına”, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.04.2022 tarih ve 748 sayılı kararı ile onanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği ile de “Özel Rekreasyon Alanına” dönüştürüldüğü, ...

İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının 04.07.2022 tarihli ve 531403 sayılı yazısı ile söz konusu plan değişikliğinin kesinleştiğinin bildirildiği anlaşılmakla dava konusu taşınmazın uzun yıllardan beri kamu hizmetine tahsis edilmiş olduğu gözetildiğinde fiilen el atılmamış olsa dahi mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü isabetlidir.

5. Buna karşın, dava konusu taşınmaz tapuda ... Mahallesinde kayıtlı olduğu halde, infazda tereddüt uyandıracak şekilde hükümde ... Mahallesi olarak gösterilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Kamu düzeni uyarınca temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinin 2 nci ve 3 üncü alt paragraflarındaki “... Mahallesi” ibaresinin hükümden çıkarılması, yerlerine ayrı ayrı “Elvanköyü Mahallesi” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının isek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,