Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4868 K.2025/16288

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; .. ili, ..., .. Mahallesi 42 46... parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın .. ..

Otoyolu proje güzergahı kapsamında yol inşaat ve emniyet sahası içerisinde kaldığından kamulaştırıldığını, Bakanlar Kurulunun 20.03.2017 tarihli ve 2017/10039 sayılı kararı ile hakkında acele el koyma kararı verildiğini, taşınmaz ile ilgili Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2017/167 D.iş dosyası üzerinden dava konusu taşınmazda keşif yapılarak acele el koyma bedeli taşınmaz maliki adına bloke edildiğini, acele el koymanın bir tespit mahiyetinde olduğunu, kamulaştırmasız el atma bulunmadığını, davanın reddini,

mahkeme aksi kanaatte olursa taşınmazın tarla olarak kamulaştırma bedelinin tespit edilmesini ve dava konusu taşınmazın davalı idare adına tescili ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 999 uncu maddesi gereğince yol olarak terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının tespiti ile davalı idareden tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesinin kabul edilmese de emsal incelemesinin de usulüne uygun yapılmadığını, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesi gereği arsa vasfındaki taşınmazların kamulaştırma bedeli tespit edilirken yüz ölçümlerinin, satış tarihlerinin, satışı kimler arasında yapıldığının, satış işlemlerinin amacı gibi hususların dikkate alınması gerektiğini, dava konusu taşınmaza emsal olarak gösterilen taşınmaza ait imar durumu, merkezi konumlara uzaklık, belediye hizmetlerinden yararlanma,

emlak vergi beyan değeri v.b. gibi değerlendirmeye esas özellikler bakımından sağlıksız bir şekilde kıyaslama yapıldığını, ayrıca emsal alınan satışın kimler arasında yapıldığına dair herhangi bir açıklama yapılmadığını, aynı parsele ilişkin 27.12.2021 tarihinde Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 2021/486 Esas sayısına kayden açılan kamulaştırmasız el atma davasında metrekare birim değeri 2500,82 TL, dava konusu taşınmaza yakın konumda olan 42 46... parsel sayılı taşınmaza ilişkin 18.03.2022 tarihinde açılan Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 2022/154 Esas sayılı davada 2.570,84 TL/m² tespit edildiğini,

açıklandığı üzere hükme esas alınan raporda emsal incelemesinin usulüne uygun yapılmadığını, bedel yüksekliği sebebiyle yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/167 Değişik İş sayılı dosyasının incelenmesinde.

27/09/2018 tarihli karar ile el koyma kararı verilmiş olduğu ve buna göre el atma tarihini 1983 yılından sonra olduğu yönündeki değerlendirmede isabetsizlik görülmediği, dava konusu taşınmaza yol olarak el atıldığı, acele el koyma kararından itibaren makul sürenin geçmesine rağmen, davalı idare tarafından bedel tespiti ve tescil davasının açılmadığı, parselin arsa vasfında olduğu, kıyas emsal olarak ..

Mahallesi 8 88... parsel sayılı taşınmazın alındığı, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmaz arasındaki mukayese oranını ile vergi rayiçlerinin uyumlu olduğu, dava konusu taşınmazın imar parseli olduğu ve %31 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldığı, emsal alınan taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar parseli olmadığından düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmadığı, bu kapsamda düzenleme ortaklık payı kesintisi oranı kadar ilave yapılarak dengeleme yapılmasının uygun olduğu, dava konusu taşınmazın konumu ve aradan geçen zamana göre belirlenen metrekare birim fiyatının idarenin iddia ettiği gibi yüksek olmadığı,

Mahkeme kararının usul ve kanuna uygun olduğu kanaati ile davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş ve davalı kurumun harçtan muaf olduğu hâlde, mahkeme kararının 7 nci maddesinde harç miktarının idareye yüklenmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki .. ili, ..., .. Mahallesi 42 46... parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,