Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4915 K.2025/15048

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ..., ... Mahallesi 258 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile hazine adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekilli istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; acele kamulaştırma dosyası olan 2012/ 86... /716 Karar sayılı dosyada 02.02.2012 tarihi itibariyle değerlendirme yapıldığından daha sonraki bedel tespiti ve tescil davasında da aynı tarih itibariyle değerlendirme yapılması gerektiğini, dava konusu taşınmazın arsa olarak değerlendirilmesine bir itirazları olmadığını ancak dava konusu taşınmaza uzaklığı 15000 m olan ve ticaret bölgesinde bulunan ...Mahallesi 13 32... parselin emsal seçilmesi ve bu suretle dava konusu taşınmazın birim metrekare değerinin 90,00 TL/metrekare olarak belirlenmesini kabul etmediklerini,

demiryolu hattı üzerinde yer alan komşu parsellerin dava dosyaları incelendiğinde; dava konusu taşınmazın batısında bulunan 619 parselin birim metrekare değerinin Karasu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’ nin 2016/230 Esas Sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda 51,58 TL olarak, 618 parselin birim metrekare değerinin ise Karasu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/237 Esas Sayılı dosyasında 59,00 TL olarak belirlendiği, benzer niteliklere sahip komşu taşınmazlar için belirlenen birim metrekare değerlerindeki farklılıkların raporlar arasında çelişki yarattığını, ...

Mahallesinde bulunan emsal parselin dava konusu taşınmaza 15.000 m uzaklıkta ve ticaret bölgesinde olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, emsal parsele uygulanan %32 Düzenleme Ortaklık Payı kesintisi oranının, ...

Mahallesinde bulunan dava konusu taşınmaza farazi olarak uygulanmasının uygun olmadığını, yasal sınır olan %40 oranında kesinti yapılması gerektiğini, bilirkişi raporunda hissedarların payına düşen kamulaştırma bedeli hesaplanırken, belirlenen toplam kamulaştırma bedelinden Karasu Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/86 Esas Sayılı dosyasında verilen karar uyarınca hak sahiplerine ödenen 220.642,22 TL acele el koyma bedelinin mahsup edilmediğini, acele el koyma bedelinin mahsup edilmesi suretiyle fark kamulaştırma bedelinin tespit edilerek, tüm hak sahiplerinin payına düşen kamulaştırma bedelinin yeniden hesaplanması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın emlak vergisine esas rayiç değerinin 7,35-TL olduğu, bilirkişi raporunda somut emsal olarak alınan ... ...

Mahallesi 9 74... parsel sayılı taşınmazın 08/02/2012 tarihli satışının gerçek kişiler arasında yapılan bir satış olup uygun bir emsal olduğu, emsalin araştırılan imar durumuna göre arsa niteliğinde olduğu, dava konusu taşınmazın kadastro parseli emsal taşınmazın imar parseli olduğu Düzenleme Ortaklık Payı kesintisinin yerinde olduğu, somut emsalin emlak vergilerine esas rayiç bedelinin 147,00 TL olduğu, bilirkişilerce yapılan mukayesede dava konusu taşınmazın somut emsalin %61'i kadar olduğu tespiti ile değerlendirme tarihi olan 2015 yılı için metrekare birim fiyatının 91,99 TL olarak belirlendiği,

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2022/44 93... /4353 Karar sayılı dosyasında aynı yer ... Mahallesi, 228 parsel için 2014 yılı itibariyle metrekare birim fiyatının 99,93 TL uygun bulunduğu, dolayısıyla dava konusu taşınmazın konumu ve özellikleri dikkate alındığında tespit edilen birim fiyatı yerinde olduğu, bu nedenlerle; bilirkişi heyetince taşınmazın arsa vasfında olduğunun kabulü ile,

emsal incelemesi yapmak suretiyle 2942 sayılı Kanun'un 11 inci ve 12 inci maddeleri çerçevesinde taşınmazın değerini belirlemeleri ve buna göre bilirkişilerin dava konusu taşınmazla emsal taşınmazın konum, nitelik ve vergi beyanları itibariyle karşılaştırma yaparak benzer özellikleriyle üstün ve eksik yanlarını da belirtmek suretiyle 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi çerçevesinde her iki taşınmazı kıyaslamak suretiyle dava konusu taşınmazın değerini belirlemelerinde isabetsizlik bulunmadığı, yapı bedellerinin yapı maliyet cetveli ile uyumlu olduğu, yine ağaç bedellerinin de maktu şekilde İlçe ... ve ...

Müdürlüğü verilerine uygun alındığı gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, ayrıca, her ne kadar davacı idare vekilinin dava dilekçesinde tapu paydaşı ... mirasçıları davalı olarak gösterilmiş ise de, ... mirasçılarından ...'ın vefatı sonrası mirasçıları ..., ..., ..., ... ve ...'un sunulan Karasu Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/457 Esas Sayılı veraset ilamı sonrası dosyaya taraf olarak eklenmedikleri, herhangi bir karar başlığında isimlerinin belirtilmediği,

bu aşamada usul ekonomisi ve davanın makul sürede sonuçlandırılmasını teminen ilgili paydaşlar bakımından dosyanın işbu dosyadan tefriki ile yeni bir esas sırasına kaydının yapılarak sonuçlandırılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasında kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Mahkemenin, dava dilekçesini ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, 6100 sayılı Kanun'un amir hükmü gereğidir.

3. Dava dilekçesinde davalı olarak kök muris ... mirasçılarının da gösterildiği, ... mirasçılarından ...'ın davalı olarak gösterilmesine rağmen ölü olduğu anlaşılan ... mirasçılarının davaya dahil edilip 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre dava dilekçesi ve ekleri tebliğ edilerek yargılamaya devam olunması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, taraf teşkili sağlanmadan eksik inceleme ile hüküm kurulması hatalı olup hükmün sair hususlar incelenmeksizin bozulması gerekir.

VI. KARAR

1.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının bozmanın niteliğine göre sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,