Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/515 K.2025/12160

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Davacılardan ... dışındaki davacıların payına düşen miktarın Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 378.290 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla, adı geçen davacı dışındaki davacılar yönünden davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar itibarıyla reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı idare vekilinin davacı ... payı yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl vebirleştirilen dava dilekçelerinde özetle; Antalya ili ... ilçesi, ... (...) Mahallesi 417 ada 1 parsel sayılı taşınmaza 1991 yılında yapılan imar planı kapsamında Sosyal Tesis Alanı olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle kamulaştırmasız el atma bedelini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerinde idareye ait bir bina bulunmadığını, davacıların uzlaşma başvurusunun bulunmadığını, taşınmazın imar planında lise alanı olarak planlandığını, sorumluluğun ilgili yer belediyesine ait olduğunu, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle: taşınmazın imar planında sosyal kültürel tesis alanı olarak ayrıldığını, dava konusu taşınmaza fiili el atmanın söz konusu olmadığını, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan çimlerin biçilerek sulama işleminin yapılmasının taşınmaza el atıldığı anlamına gelmediğini, yerel mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında sosyal tesis alanı olarak planlı olduğu, aynı taşınmaza ilişkin olarak diğer hissedarlar tarafından Manavgat 3.Asliye Hukuk Mahkemesine açılan 2021/381 Esas, 2023/23 Karar sayılı dosyada, dava konusu taşınmazın çevresinin bordür taşları ile çevrildiği, üzerine çim ekildiği, çimlerin sürekli olarak biçilip sulandığı, çimleri sulamak için basınçlı sulama sistemi döşendiği, yola cephe kısımlarının parke taşı döşenerek kaldırım olarak kullanıldığı, taşınmaza bu şekilde fiilen el atıldığının kabul edildiği,

kararın istinaf edilmesi üzerine Dairelerinin 23.06.2023 tarihli ve 2023/1092 Esas, 2023/996 Karar sayılı kararıyla davalı tarafın istinaf taleplerinin esastan reddine karar verildiği, somut davada taşınmazın imar planı değişikliği yapılarak ilk imar planı ile tahsis edilen sosyal tesis alanından çıkarılmadıkça el atmanın devam ettiğinin kabulünün gerektiği, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı içerisinde kalması nedeniyle arsa vasfında kabul edilerek emsal araştırma yöntemi ile dava konusu taşınmazın değerinin tespiti yoluna gidilmesinde isabetsizlik bulunmadığı;

ancak dava konusu taşınmaza fiili el atma söz konusu olduğu hâlde, İlk Derece Mahkemesince el atmanın hukuki el atma olarak nitelendirilmesinin hatalı olduğu, dava konusu taşınmaza fiili el atma bulunması nedeniyle nispi harç alınması gerekirken maktu harç alınmasının hatalı olduğundan İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaza emsal alınan ... (...) Mahallesi 741 ada 2 parsel sayılı taşınmazın tapu ve satış akit tablosunun incelenmesinden; 18.01.2018 tarihli satışta toplamda 584/213200 payın toplamda 14.600,00 TL bedelle satıldığı hâlde, 2500 TL bedelle satıldığı kabul edilerek hatalı endeksle sonuç bedele ulaşıldığı anlaşılmakla alınan rapor inandırıcı bulunmamıştır.

5. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu hâlinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi, bozmayı gerektirmiştir.

6. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre davacılardan ...'in Antalya 1. İdare Mahkemesinin 2014/371 Esas, 2016/ 220 Karar sayılı dosyası ile davaya konu taşınmaza ilişkin hukuki el atma nedenine dayalı tazminat davası açtığı anlaşıldığından söz konusu mahkeme kararının kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak kesinleşmişse kesinleşme şerhini içerir bir örneğinin getirilerek, kesinleşmemişse safahatının araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR