Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/531 K.2025/12302

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Antalya ili, ..., Mahallesi 4239 ada 1 parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmadığı hâlde, imar planında spor alanı olarak ayrıldığını, bu nedenle mülkiyet hakkının kısıtlandığını, taşınmaza hukuken el atıldığını ileri sürerek taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; aleyhe olan tüm yönler ve maddi hesap hataları yönünden kararı temyiz ettiklerini, belirlenen bedelin düşük olduğunu, düzenleme ortaklık payının fazla kesildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; ıslah edilen bedele ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiğini, yürürlükteki uygulama imar planında açık spor tesis alanı olarak planlanan dava konusu taşınmazda parsel maliklerinin talebi doğrultusunda belediye tarafından yapı ruhsatı verilebileceğinden davanın reddi gerektiğini, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını, davanın husumetten reddi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın ... Belediyesi sınırları içerisinde olduğu, taşınmazın imar planında "...Sahası" olarak ayrıldığı, hükme esas teşkil eden bilirkişi kurulu kök ve ek raporlarında, dava konusu taşınmazın vasfının arsa olarak değerlendirilip emsal kıyaslaması suretiyle değer biçilmesinde, kıyaslamaya Antalya ili, ..., ...

Mahallesi 20026 ada 12 parsel sayılı taşınmazın 29.06.2017 tarihli 9595 yevmiye nolu satışı esas alınmasında emsal her iki taşınmazında imar parseli olduğu, emlak vergi değerleri açısından ters orantı bulunmadığı, dava konusu taşınmazla emsal taşınmazın özelliklerinin kıyaslanması sonucunda bulunan metrekare değerleri üzerinden davacıların hisseleri nispetinde kamulaştırmasız el atma tazminatlarının hesaplanmasında bir isabetsizlik görülmediği belirtilerek 29.10.1998 yılında spor alanları inşa edilip,

23.08.2016 tarihinde ise el atmaya son verilmiş ise de yargılama sırasında fiili el atmaya son verilmesinin davanın konusuz kalmasına neden olmayacağı, imar planı değişikliği yapılıp taşınmazın imar planı değişikliği yapılarak ilk imar planı ile tespitlenen ...sahası alanından çıkarılmadıkça davalı taşınmazın ... Belediyesi sınırları içerisinde bulunması nedeniyle tazminat sorumluluğunun da ...

Belediyesinde olduğunun kabulünün yerinde olduğu, ancak kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından alan 04.11.1983 tarihinden sonra fiilen el atılan taşınmazlar yönünden, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan davalarda mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekâlet ücretinin nispi olarak uygulanması gerektiğinden 2942 sayılı Kanun'un Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrasının uygulanma imkanı bulunmadığı, yerel mahkemece harcın nispi alınması gerekirken maktu alınmasının hatalı olduğu,

ayrıca tescil hükmünün dava konusu taşınmazdaki davacılar hisseleri iptali şeklinde kurulması gerekirken metrekare belirtilmek suretiyle tapunun iptaline karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu Antalya ili, ..., Mahallesi 4239 ada 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında "...Sahası" olarak ayrıldığı, ... Belediyesince dava konusu taşınmazın üzerine 29.10.1998 tarihinde spor alanları inşa edilip, 23.08.2016 tarihinde el atmaya son verildiği belirtilmiş ise de, imar planında açık spor tesis alanı olarak ayrılan dava konusu taşınmaza, plandaki amaç doğrultusunda fiilen basketbol ve voleybol sahası yapılarak el atıldığı, sonradan el atmaya son verilse bile yürürlükte bulunan 1/1000'lik planda halihazırda açık spor tesisleri alanı olarak ayrıldığı gözetildiğinde kamulaştırmasız el atma olgusunun varlığının kabulü gerekir.

3.Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal incelemesi yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Buna karşın; dava konusu taşınmazdaki fiili el atma sona ermekle dava konusu taşınmaza imar planında Açık Spor Tesis Alanı olarak planlanmak suretiyle hukuken el atıldığı gözetilerek 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek 4 üncü maddenin üçüncü fıkrası uyarınca maktu harca hükmedilmesi gerektiğinden kararın bozulması gerekmektedir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının reddine, 2. Kamu düzeni uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 5 numaralı bendi hükümden tümüyle çıkartılarak yerine “Alınmasına gerekli 80,70 TL harcın davalı idareden alınarak Hazineye irat kaydına,” cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,