Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/5658 K.2025/8743

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 23.05.2024 Tarihli ve 2024/493 Esas, 2024/2408 Karar Sayılı Kararı

Davanın, usulsüz şekilde el konulduğu iddia olunan destekleme bedelinin iadesi istemine ilişkin olduğu, davada davalı tarafça ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğundan bahisle yetki itirazın bulunulduğu, genel yetki kuralı gereği işbu davada davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olup Ticaret Sicil Kayıtlarına göre davalı tarafın merkezinin ... ilinde bulunduğunun anlaşıldığı, yine davalı tarafça sunulan belgelere göre davacı tarafça davalının ... şubesine başvurarak ... ilçesinde bulunan bir abonenin su kullanıcısı olunacağının taahhüt edildiği, davacının ...

Bankası Şubesindeki hesabından kesintiler yapıldığını, davalının birden fazla şubesi bulunduğundan işlemi yapan şubenin bulunduğu yer mahkemesinin de yetkili olduğu, bununla birlikte dava konusu işlemin davalının ... Şubesince yapıldığı, davada davalı tarafın merkezinin bulunduğu ... ili ile işlemi yapan şubenin bulunduğu ... ili asliye hukuk mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.03.2025 Tarihli ve 2025/526 Esas, 2025/896 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda asıl dava dilekçesinin davalıya tebliğine müteakip sunulan cevap dilekçesi ile davalı yan tarafından yetki itirazında bulunulmadığı, birleşen dava dilekçesinin tebliğine müteakip davalı yan tarafından sunulan cevap dilekçesiyle ... Asliye Hukuk Mahkemeleri yönünden yetki itirazında bulunulduğu, asıl dava yönünden cevap dilekçesiyle yetki itirazında bulunulmadığından asıl dava yönünden ...

Asliye Hukuk Mahkemeleri'nin yetkili hale geldiği, her ne kadar birleşen davaya ilişkin olarak sunulan cevap dilekçesinde ...

Asliye Hukuk Mahkemeleri yönünden yetki itirazında bulunulmuş ve mahkemece dava konusu işlemin davalı şirketin ... şubesi tarafından yapıldığı gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiş ise de, davacının yerleşim yerinin ... ilçesi olduğu, davalı şirketin yerleşim yerinin ise ... olduğu, dosya kapsamında mübrez belgelerden dava konusu kesinti işleminin davalı şirketin ... şubesince yapıldığına dair bilgiye rastlanılmadığı, kaldı ki asıl dava bakımından uyuşmazlığa bakmakla yetkili hale gelen ...

Asliye Hukuk Mahkemesi bakımından, birleşen dava için yetki itirazında bulunulmuş olsa dahi birleşen davanın, asıl davaya bağlı olduğu ve asıl davanın bağlı bulunduğu mahkemece görülmesi gerektiği, bu sebeple asıl ve birleşen davalar bakımından uyuşmazlığa bakmakla yetkili mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, davacıya ait gelir destekleme hesabından davalı şirketçe tahsil edilen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

C. Değerlendirme

1. Sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığına göre, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Bu yetki kuralı kesin olmadığından 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

2. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.

3. Dosya kapsamından, davacının davayı, yetkisiz ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca seçme hakkı davalıya geçmiş ve davalı şirket vekilince de süresinde ve usulüne uygun olarak ... Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazında bulunduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın ... Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,