Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/5758 K.2025/16992

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın bir kısım davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Davacı idare vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararını istinaf etmediği ve aleyhine bir hüküm de kurulmadığı gözetildiğinde temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Bir kısım davalılar vekillerinin temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ..., .. Mahallesi 1 66... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; değişik iş dosyasında belirlenen değerlerin rayiç bedellerin altında hesaplanması nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını, yapılacak olan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde taşınmazlardaki değer azalması durumlarının da göz önünde bulundurularak kamulaştırma bedellerinin belirlenmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Hazır Beton vekili cevap dilekçesinde özetle; acele kamulaştırma dosyasındaki bilirkişi raporunda taşınmazın gerçek değerinin hesaplanmadığını, el koyma kararından itibaren 6 ay içerisinde dava açılmadığını, taşınmazın %12'sinden fazlasının kamulaştırıldığını, taşınmazın değer azalışına uğrayacağını, talepleri doğrultusunda değer tespiti yapılmasını talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın oldukça değerli olduğunu, dava konusu taşınmazın ana arter olan Denizli-Aydın yoluna cepheli olduğunu, taşınmazın objektif unsurunun belirlenirken bu hususların da dikkate alınması gerektiğini, ayrıca taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında olduğunu, kapitalizasyon faizinin düşük alınması gerektiğini, taşınmazın konumu gereği objektif unsurun yüksek oranda uygulanması gerektiğini, taşınmazın değerinin belirtilen hususlar göz önüne alınarak hesaplanması gerektiğini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı idare adına tesciline, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın konumu nedeniyle ayrıca arz ve talebin fazla olması nedeniyle değerli olduğunu, sulu tarım şartlarının geçerli olduğunu ve kapitalizasyon faizinin daha düşük olması gerektiğini, objektif değer artışının ise yüksek olması gerektiğini, raporda taşınmazın önemli yerlere mesafesinin gösterilmesi, raporun somut verilere dayanması gerektiğini, raporda emsal karşılaştırması yapılmadığını, davalılar lehine tek vekâlet ücretine hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek kararı kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun somut veriler içermediğini, bedelin düşük belirlendiğini, konumunun ve sunulan emsallerin dikkate alınmadığını, dava konusu taşınmazın tarla ve arsa vasfında olduğunu, objektif değer artış oranını %10 hesaplandığını, ancak daha yüksek olması gerektiğini, davalılar dört ayrı vekille temsil edilmesine rağmen tek vekâlet ücretine hükmedildiğini ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... Hazır Beton vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazda maden rezervleri bulunduğunu, müvekkiline ait kum ocağı işletmesi olduğunu, taşınmazın maden vasfı değerlendirilmeden bedel tespit edildiğini, rezerv hesaplaması yapılmadığını, %25 objektif değer artış oranının düşük olduğunu, dava konusu taşınmazın değerinin Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksine (Yİ-ÜFE) göre güncellenip bedele ilave edilmediğini, faizin dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faiz olması gerektiğini ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki taşınmaza gelir metodu kullanılarak bilimsel yolla, dosyaya getirilen resmi veriler esas alınarak net gelirin tespit edilmesinde, taşınmazın niteliğine uygun oranda (%4) kapitalizasyon faizi uygulanmasında dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi raporunda belirtilen özellikleri de dikkate alınarak %25 objektif değer artışı uygulanmasında ve sonuç metrekare birim fiyatının ve kamulaştırma bedelinin tespitinde, kalan kısım için %30 değer düşüklüğü uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği,

davalı vekilinin Türkiye İstatistik Kurumu Yİ-ÜFE'ye göre güncelleme yapılması ve maden rezervi hesaplaması ile ilgili istinaf taleplerinin, taşınmazın arazi vasfında olması ve 2942 sayılı Kanun gereğince net gelir yöntemine göre hesaplama yapılması uygun olduğundan yerinde olmadığı, davanın kabulü aynı hukuki sebebe dayandığından davalılar vekilleri için tek vekâlet ücreti takdirinin yerinde görüldüğü, dava 01.08.2023 tarihinden sonra açıldığından faizin dava tarihinden başlatılarak karar tarihine kadar işletilmesi ve kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz olarak belirlenmesinin yerinde olduğu,

İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olması nedeniyle bir kısım davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve davalılar ... vd., davalı ..., davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

3. Davalı ... Hazır Beton Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

4.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı idare vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE.

2.Davalılar ... vd., davalı ..., davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalılar ... vd., davalı ... ve davalı ... Hazır Beton Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,