Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/585 K.2025/11430

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili için açılan ilk davada saklı tutulan bölümün tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddi ile kamu düzeni gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin maliki olduğu .... ili, ..., ... - ... Mahallesi .... ada ... parsel sayılı taşınmaza davalı idarece asfalt yol yapmak suretiyle kamulaştırmasız el attığını, Bursa 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/315 Esas, 2020/82 Karar sayılı dosyası ile dava açtıklarını, davanın kabulüne ve taleple bağlı kalınarak 10.000,00 TL bedele hükmedildiğini, bu kararın Bursa Bölge Adliye Mahkemesinin 8. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin denetiminden geçerek 2022/16591 Esas, 2023/3701 Karar sayılı kararı ile kesinleştiğini, o dosyada saklı tutulan 2.622.333,95 TL tazminatın ilk dava tarihinden (22.01.2019) itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2.622.333,95 TL kamulaştırmasız el atma tazminatının ilk dava tarihi olan 22.01.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hesaplanan kamulaştırma bedelinin düşük olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan güncel tarife üzerinden lehlerine vekâlet ücreti verilmesi gerektiğini ve hükmedilen tazminat bedelinin Anayasa'nın 46 ncı maddesi gereği kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hatalı karar verildiğini, belediye tarafından taşınmaza el atıldığı yönünde hiçbir delil bulunmadığını, kamulaştırmasız el atmadan söz edebilmek için idarelerin taşınmaza fiilen ve kalıcı nitelikte el koyması gerektiğini, bilirkişi raporunda belirlenen değerin çok yüksek olduğunu, emsal değerlendirilmesinin gereği gibi yapılmadığını, farklı mevkilerde olan taşınmazların emsal alınmasının tamamen hatalı olduğunu, emlak vergi rayiç bedellerinin asgari değerler olduğunu, bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Bursa 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/315 Esas, 2020/82 Karar sayılı dava dosyasında dava konusu taşınmazda kamulaştırmasız el atma bedelinin toplam 2.632.333,95 TL olarak tespit edildiği, ıslah yapılmadığından taleple bağlı kalınarak 10.000,00 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin dava tarihi olan 22.01.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden alınarak davacıya ödenmesine karar verildiği,

hükmün temyiz edilmesi üzerine kararın Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2022/16591 Esas, 2023/3701 karar sayılı kararı ile onandığı ve 01.04.2023 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Kısmî davada alınan ve kesinleşen hükmün dayanağını teşkil eden bilirkişi raporunun kısmî dava tutarını aşan bölümü de açılan eldeki ek dava yönünden hem tarafları hem de mahkemeyi bağlayacak nitelikte kesin bir delil mahiyetini almış; kısmi davada kesinleşen bu rapor içeriği dayanak alınarak hüküm kurulmuş olup saklı tutulan bedele ilişkin eldeki davada, ilk davada kesinleşen bedele hükmedilmesi ve faizin ilk dava tarihinden başlatılmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır; ancak eldeki dava 04.11.1983 tarihinden sonraki el atma olup 2942 sayılı Kanun’da düzenlenmediği,

kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından aldığı ve proje bütünlüğü bağlamında bedeline hükmedilen kısımlar açısından ise 2942 sayılı Kanun'un Ek 1 inci maddesinin uygulanması söz konusu olmadığından,

Ek 4 üncü madde gereği değerlendirme yapılmayacağı nazara alındığında maktu harca hükmedilmesi ve davacının talep sonucunun kabulüne dair hüküm kurulmaması hatalı olduğundan İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeninden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiş, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan güncel tarife üzerinden lehlerine vekâlet ücreti verilmesi gerektiğini ve hükmedilen tazminat bedelinin Anayasa'nın 46 ncı maddesi gereği kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili için açılan ilk davada saklı tutulan bölümün tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Taraflar arasında görülüp kesinleşen önceki davada tespit edilen bedel esas alınmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 4. Bölge Adliye Mahkemesince karar tarihi itibarıyla yürürlükte olan tarife uyarınca vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken, İlk Derece Mahkemesi karar tarihi itibarıyla yürürlükte olan tarife uyarınca vekâlet ücreti takdiri hatalıdır.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 4 üncü bendinde yer alan "229.670,02" sayısının çıkartılması, yerine " 348.456,73 " sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,