Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/6886 K.2025/17167

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 33... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili kurum bünyesinde oluşturulan Kıymet Takdir Komisyonu’nun belirlediği ve davalıya teklif ettiği irtifak hakkı kamulaştırma bedelinin yeterli olduğunu, bu bedelin artırılmasını gerektirecek bir neden bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli bilimsel araştırma yapılmaksızın düzenlendiğini, dava konusu taşınmaz üzerinde tesis edilen enerji nakil hattının Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği’ne uygun olarak tesis edildiğini, taşınmazın olduğu gibi kullanılmasını engellemeyecek konumda ve yükseklikte olduğunu, tarım yapılmasını engellemediğini,

taşınmazın metrekare birim fiyatının fahiş olarak hesaplandığını, ürün bedelleri de fahiş hesaplanmış olup masrafların düşük gösterildiğini, kapitalizasyon faiz oranının hukuken kabulünün mümkün olmadığını, taşınmazın değerini etkileyen objektif değerlerin kapitalizasyon faiz oranı hesabında yer aldığını, ayrı olarak objektif değer artışının kabul edilemeyeceğini, taşınmazın kamulaştırma tarihi itibariyle üzerinde hangi ürünün bulunduğuna yönelik bilirkişilerin afaki değerlendirmeler yaptıklarını, raporda belirlenen değer düşüklüğü oranını kabul etmediklerini,

lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmediğini belirterek Yerel Mahkeme kararının bedel yönünden kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; aynı kamulaştırma kapsamında komşu parseller için açılan davalarda 2023 yılı değerlendirme tarihi ile 852 TL/m² bedel ile bilirkişi raporları bulunduğunu, bölgedeki fiyatlar karşısında 852 TL m² bedel dahi düşük olmakla birlikte gerçeğe daha yakın olduğunu, eldeki davanın sadece bir önceki yıla (2022 yılına) ait olduğunu, müvekkillerinin 2022 yılı dosyalarında bu kadar aleyhe fark ile bedel almalarının kabul edilemeyeceğini, müvekkilinin mahallesinin içinde bulunduğu birden fazla mahallenin baraj nedeniyle kalktığını, topyekün bir iskan ve geçinme sorunu ortaya çıktığını,

taşınmazın arsa vasfında olduğunu, etrafının ticari konut yapılaşmaları ile teşekkül etmiş durumda olduğunu, her türlü belediye hizmetini uzun yıllardır alan, yüzyıllardır meskun bulunan taşınmazın arsa vasfının tartışmasız olduğunu, buna rağmen arazi olarak kabulü ile biçilen bedelin çok düşük olduğunu, bir an için tarla/bahçe olarak kabul edilse dahi aynı yerde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin fındık veri ve verimlerinin ortalamanın üstünde alınması, 200 metre altı rakım dikkate alınarak hesaplama yapılması,

objektif değer artışının %200'e kadar alınması gerektiğine ilişkin kaldırma kararları bulunduğunu, ayrıca enerji nakil hattı nedeniyle taşınmaz hiçbir zaman yapılaşamayacak olup böylesine zarar veren bir yüksek gerilim hattı karşısında takdir edilen değer kaybı oranının çok düşük olduğunu, enerji nakil hatları nedeniyle kullanılamayan taşınmazda en az % 50 değer kaybı hesabı yapılması gerektiğini belirterek Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın imar durumuna ilişkin .. Belediye Başkanlığı'nın yazı cevabında; taşınmazın ..

Köyü (Mahallesi) Köy Yerleşik Alan Haritasında köy yerleşik alanı dışında kaldığı, ayrıca Sakarya 1/25000 ölçekli Güney Planlama Alt Bölgesi Çevre Düzeni Planı kapsamında bir kısmı "Orman Alanı" içerisinde, bir kısmı ise "Dikili Tarım Alanı" içinde kaldığı, yol ve çöp toplama hizmetlerinden yararlandığı bildirilmiş olup, TKGM parsel sorgu ekranından yapılan incelemede taşınmazın arazi vasfında kabul edilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazın rakımının 230 metre civarında olduğu,

Mahkemenin kabulünde olduğu üzere kapama fındık bahçesi niteliğindeki taşınmazın üzerindeki fındık ağaçlarının verim, satış fiyatı ve üretim giderlerinin ilçe verileri ile örtüşür şekilde uygulandığı, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunun ... noktalarda yeterli ve doğru şekilde hazırlandığı, değerlendirme tarihi olan 2022 yılına ait Tarım ve Orman Müdürlüğünden getirtilen verilerle uyumlu olduğu,

kapama fındık bahçesi niteliğindeki taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği,

buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu kanaatine varılmakla taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçeleriyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar etmekle birlikte kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren kamu alacağına uygulanan faizin işletilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince faize ilişkin itirazı istinaf incelemesinde ileri sürülmediği için bölge adliye mahkemesince incelenmeyen bir konunun temyiz yolunda ileri sürülmesi mümkün olmadığı da gözetildiğinde temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,