Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/7004 K.2025/10507

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Fethiye 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.08.2024 Tarihli ve 2024/511 Esas Sayılı Ara Kararı Somut olayda; davanın geçit hakkı kurulması istemine ilişkin olduğu, davacı vekilinin müvekkiline ait olan ve kadastral yolu bulunmayan taşınmazına geçecek yolu bulunmadığı için tedbiren davalının taşınmazından geçit yeri verilmesini talep ettiği, ihtiyati tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verilebileceği somut olayın uyuşmazlık konusu olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

B. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 05.12.2024 Tarihli ve 2024/2868 Esas, 2024/2548 Karar Sayılı Kararı

Davacı, dilekçesi ile lehine geçit hakkı istenen taşınmaz içerisinde ticari işletmesi bulunduğunu ileri sürerek, ana yoldan taşınmazına kadar tedbiren geçici geçit hakkı kurulmasını talep etmiş olmakla, lehine geçit hakkı tesisi istenen taşınmaz içerisinde ticari bir işletme bulunup bulunmadığı,

işletmenin faaliyetlerine devam edebilmesi için davacının acil yola ihtiyacının bulunup bulunmadığı hususunun tespiti gerektiğinden yerel mahkemece davacıların iddialarını araştırmak üzere mahallinde keşif yapılmak suretiyle davacıların acil yola ihtiyacı bulunup bulunmadığı tespit edilerek ihtiyati tedbir talebinin değerlendirilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yazılı gerekçe ile talebin reddine karar verilmiş olması yerinde görülmediği gerekçesiyle gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Fethiye 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.08.2024 tarihli, 2024/511 Esas sayılı ara kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

C. Fethiye 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.12.2024 Tarihli ve 2024/410 Esas, 2024/148 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda, davanın geçit hakkı istemine ilişkin olduğu, dava konusu edilen Muğla ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, 303 ada, 18 parsel sayılı taşınmaz lehine davalılara ait Muğla ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi, 303 ada, 32 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yola elverişli alan kadar ki bölümünde fiilen kullanılan yolun kullanılmaya devam edilmesi şeklinde dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren geçit hakkı tesisine, 303 ada 18 parsel sayılı taşınmaz lehine davalılara ait 303 ada 32 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yola elverişli alan kadarki bölümünde belirlenecek uygun bedel karşılığında daimi geçit irtifakı tesisi talebi ile dava açıldığı, davacının talebinin taşınmazın aynına ilişkin olduğu, taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu,

davanın taşınmaz üzerinde ayni hak iddiasına dayalı olması nedeni ile kesin yetki kuralı resen gözetilerek görevli ve yetkili mahkemenin Seydikemer Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş, karar tarafların istinaf etmemesi üzerine kesinleşmiştir.

D. Seydikemer 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.02.2025 Tarihli ve 2025/89 Esas, 2025/69 Karar Sayılı Kararı 02.09.2024 tarihi öncesinde açılan davalar yönünden Seydikemer Mahkemelerinin yetkili olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş, karar tarafların istinaf etmemesi üzerine kesinleşmiş, dosya yargı yerinin belirlenmesi için ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilmiştir.

E. Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 17.03.2025 Tarihli ve 2025/606 Esas, 2025/521 Karar Sayılı Kararı

Denizli Bölge Adliye Mahkemesinin 02.09.2024 tarihinde faaliyete geçtiği, bu tarihten önce ilk derece mahkemelerince verilen kararların istinaf incelemesinde Denizli Bölge Adliye Mahkemesi yetkili olmayıp, bu tarihten önce ilgili yerel mahkemenin bağlı bulunduğu İzmir Bölge Adliye Mahkemelerinin yetkili olduğu, istinafa konu kararın Denizli Bölge Adliye Mahkemesinin faaliyete geçmesinden önce verilen kararın istinaf incelemesinin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesince yapıldığı ve ara kararla tedbir isteminin reddine ilişkin kararın kaldırılması kararının ve hukuki nitelendirmesinin mevcut olduğu, bu nedenle ilk derece mahkemeleri arasında doğan yetki uyuşmazlığının da İzmir Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

E. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 30.04.2025 Tarihli ve 2025/1623 Esas, 2025/1209 Karar Sayılı Kararı

Yargı yeri belirlenmesi koşullarının oluşup oluşmadığını inceleme görevinin, ikinci yetkisizlik kararı veren mahkemenin karar tarihinde faaliyete geçmiş olan Denizli Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Dairesince incelenmesi gerektiği, 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'a eklenen ek 1.madde 1.fıkra hükmünün yargı yeri belirlenmesi istemlerini kapsamadığı, Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin yetkisizlik kararında geçen emsal kararların dosyanın esastan incelenmesinin hangi Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yapılacağına ilişkin olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, istinaf incelemesinde yetkili bölge adliye mahkemesinin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (694 sayılı KHK) 136. maddesi ile 5235 sayılı Kanun'a eklenen "Yargı çevresinin değişmesi" başlıklı Ek madde 1 şöyledir:

“Bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinin 25 inci madde uyarınca değişmesi halinde, bu değişikliğin uygulanması için Resmî Gazetede belirlenen tarihten önce ilk derece mahkemelerince verilen kararların istinaf incelemesinde, karar tarihi itibarıyla yetkili bölge adliye mahkemelerince yargı çevresinin değiştiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilemez. Yargı çevresinin değiştirilmesinden önce istinaf incelemesinden geçen dosyalar, yeniden istinaf incelemesine konu edilmesi halinde de ilk incelemeyi yapan bölge adliye mahkemesince sonuçlandırılır.”

C. Değerlendirme

Somut olayda, Fethiye 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.08.2024 tarihli ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ara kararının istinaf edilmesi üzerine, incelemenin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesince yapılarak, istinaf başvurusunun kabulü ile dosyanın yeniden incelenmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,