Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/7213 K.2025/16463

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın Hazine adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 10... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle: hükme esas bilirkişi raporunun hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olmadığını, kapitalizasyon faiz oranının yüksek alındığını, irtifak nedeniyle taşınmazda oluşacak değer kaybının yüksek alındığını, irtifak bedelinin mülkiyet bedelinin %35'ini geçecek şekilde hüküm tesisinin hatalı olduğunu, münavebe deseninin uygun oluşturulmadığını, objektif değer artışı uygulanmaması gerekirken uygulanmasının hatalı olduğunu, kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, lehlerine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla dava konusu .. ili, .. ilçesi, ..

Mahallesi 1 10... parsel sayılı taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edilerek net gelir yöntemi ile kamulaştırma bedelinin tespitinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazın değerinin tespitinde o yörede yaygın olarak yetişen ürünlerden birinci yıl buğday yan ürün saman, ikinci yıl mısır (dane) şeklinde oluşturularak net gelir hesabının yerinde olduğu,

net gelirin hesabında değerlendirme tarihi olan 2022 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri uygulanması gerekirken 2021 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri uygulanması hatalı ise de 2022 yılı verileri uygulanması halinde net gelirin daha yüksek çıkacağı görüldüğünden davalı tarafın istinaf yoluna başvurmamış olması, ayrıca istinaf yoluna başvuran taraf olan davacı aleyhine durum yaratması nedeniyle bu hususun dairemizce değerlendirmeye alınmadığı, dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edildiğinden kapitalizasyon faiz oranı %4 olarak alınmasının yerinde olduğu,

dava konusu taşınmazın bulunduğu konum ve merkezi yerlere uzaklığı dikkate alındığında objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın 2022 yılı itibarıyla metrekare birim fiyatının 40,00 TL olarak tespitinin yerinde olduğu, dava konusu taşınmaz üzerinden geçen boru hattının güzergahı ve taşınmaz üzerinde kapladığı alan dikkate alındığında %35 değer azalış oranı takdir edilerek değer düşüklüğü oranı tespit edilip dava konusu taşınmazların irtifak hakkı tesisinden önceki değeri ile irtifak sonrası değeri tespit edilip aradaki farkın irtifak hakkı olarak tespitinin yerinde olduğu,

ancak resen gözetilmesi gereken hususlar dikkate alındığında acele kamulaştırma dosyasında tespit edilen bedelin depo edildiği halde İlk Derece Mahkemesince ödenen bu kısmın tespit edilen kamulaştırma bedelinden mahsubuna karar verilmemesinin hatalı olduğu, ayrıca tescil hükmünün irtifak hakkının kullanım hakkı ... Genel Müdürlüğüne ait olmak üzere .. adına olması gerekirken davacı ...

Genel Müdürlüğü lehine irtifak hakkı tesisine karar verilmesinin hatalı olduğu, hüküm kısmında geçici irtifak parsel ismi ve karar tarihinin hatalı yazıldığı anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; taraf teşkili sağlanmadan karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Dava konusu taşınmazın tapu maliklerinden ... ve ...'a dava dilekçesi ve eklerinin usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği, taraf teşkilinin sağlanmadığı anlaşılmıştır. Bir dava açıldığında öncelikle davanın taraflarına tebligat yapılarak taraf teşkilinin sağlanması gerekir.

Mahkemece, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 02.02.2011 tarihli ve 2010/5-546 Esas, 2011/11 Karar sayılı kararı da dikkate alınarak, davalıların açık adresi 2942 sayılı Kanun’un 7 nci maddesinde belirtilen tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun (7201 sayılı Kanun) 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca adres kayıt sistemindeki kayıtlardan belirlenip kendilerine;

şayet maliklerin ölü olduğu tespit edilirse, sunulacak veraset belgesi esas alınarak mirasçıları 2942 sayılı Kanun’un 14 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca davaya dahil edildikten ve aynı şekilde adresleri tespit edildikten sonra mirasçılarına 7201 sayılı Kanun hükümlerine göre dava dilekçesi ve ekleri tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,