Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/9171 K.2025/18503

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 309 63... parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmadığı hâlde, imar planında yol olarak ayrıldığını, bu nedenle mülkiyet hakkının kısıtlandığını, ileri sürerek taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmaza fiilen el atılmadığı ve taşınmazın kullanımında kısıtlama oluşmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, bedeline hükmedilen davacılar payının tapusunun iptali ile davalı idare tesciline ve yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza belediyece imar izni verilmiş olsa da bu alan için kullanımdan söz edilemeyeceğini, bu koşullarda gayrimenkulün tamamının kamulaştırılması ve sonuç olarak kamulaştırma bedelinin tazminat olarak ödenmesinin gerektiğini, müvekkillerinin imar planı nedeniyle gayrimenkulün satışını gerçekleştiremediklerini, bitişik nizam yapılaşmanın bulunduğu bu alanda bitişik boş parselde bulunmadığından arsaların birleştirilmesinin de söz konusu olmadığını,

kararda “B" harfi ile gösterilen kısım yönünden kamulaştırma bedeli olarak ödenmesine hükmedilen tazminatın müvekkillerinde oluşan zararı karşılamaktan uzak olduğunu, günün ekonomik şartlarıyla bir katın maliyeti 1,5 milyon TL'yi geçmekte olup, 4 katlı bir inşaat yapımının 6 milyon TL'yi aştığını, müvekkillerinin gerçek zararının karşılanmadığını, Karabağlar Belediyesinden getirtilen rayiç bedel listesine 10.10.2023 tarihli yazıya göre rayiç bedel neredeyse verilen tazminatın iki katına tekabül ettiğini, ayrıca ..

Tapu Sicil Müdürlüğünden getirtilen emsallerde iki katına yakın büyüklükteki kullanım alanlı gayrimenkulün 15 milyon TL'ye tapuya ipotek konduğu ve değer takdir edildiğinin görüleceğini, değer kaybının usul ve esaslara aykırı olarak hesaplandığını belirterek İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin hatalı belirlendiğini, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede yapılan taşınmaz değerlemelerine göre de metrekare birim bedelinin yüksek olduğunu, bina için davacıların taşınmaza tasarruf hakkının, tazminat hakkı doğuracak şekilde kısıtlanmadığı sonucuna varılması gerektiğini, bilirkişi raporunda arta kalan kısımda da değer kaybı belirlenmişse de, davacılar tarafından mevcut parsel üzerine bina yapmış olmaları nedeniyle arta kalan kısımda değer kaybından bahsedilmesinin mümkün olmadığını,

hatalı değerlendirme içeren raporun hükme esas alınmasının doğru olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla ıslah dilekçesinde davacılarca ıslah edilen bedel için faiz talebi bulunmadığı hususunu mahkemenin dikkatine sunmuş olmalarına rağmen faize hükmedildiğini belirterek, istinaf talebinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmediği dava konusu taşınmazın ve emsal alınan taşınmazın da düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmış imar parseli olduğuna ilişkin dosyaya sunulan cevap dikkate alındığında, bulunan birim değerden düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmamasının da yerindeolduğu,

6745 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek 1 inci maddesinde hukuki el atma düzenlendiğinden, hukuken el atılan dava konusu taşınmaz yönünden 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4 ün üçüncü fıkrası ve Yargıtayın yerleşik uygulamaları gereği maktu harca hükmedilmesi,

öte yandan, 6745 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek 1 inci maddesinde hukuki el atma düzenlendiğinden ve bu kapsamda hukuken el atılan dava konusu taşınmaza ilişkin tespit edilen tazminat bedeli yönünden 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4 ün üçüncü fıkrası uyarınca ve Yargıtayın yerleşik uygulamasına göre davacı taraf lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin de yerinde olduğu gerekçeleriyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verişlmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı idare vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4.Dava konusu taşınmazın arta kalan kısmının kullanım amacı, yüzölçümü, geometrik şekli ve yola cephesinin kalıp kalmadığı hususu dikkate alındığında bu kısma yapılaşma izni verilip verilmeyeceği, verilebilir ise önceki durumuna göre kısıtlama getirilip getirilmediği hususları ilgili Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünden sorularak, kullanılamaz durumda olması durumunda tamamının bedeline hükmedilmesi, aksi durumda ise arta kalan kısımda daha fazla değer azalış bedeline hükmedilmesi gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ile karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı idare vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davacıdan peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,