Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2005/9362 K.2005/10825

SATIŞIN PAYDAŞLARA BİLDlRİLMESl

4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 733 ]

"İçtihat Metni"

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan onalım davasına dair karar davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kâğıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava onalım hakkının kullanılmasına ilişkindir. Mahkemece görevsizlik karan verilmiş ve hüküm davalı vekili tarafından vekâlet ücretine yönelik olarak temyiz edilmiştir.

Onalım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda payın üçüncü kişiye satılması halinde, diğer paydaşlara o payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve payın üçüncü kişiye satılması ile kullanılabilir hale gelir.

Onalım hakkının kullanılmasıyla bu hakkı kullanan paydaş ile alıcı arasında kapsam ve şartları satıcı ile davalı arasında yapılan sözleşmenin aynı olan bir satım ilişkisi kurulmuş olur. Onalım bedeli tapuda gösterilen satış bedeli ile davalı tarafından ödenen harç ve masrafların toplamından ibarettir. Onalım davasında görev, onalım bedeline göre belirlenir.

Onalım hakkına konu edilen payın satış tarihine göre uyuşmazlığın 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren TMK.nun hükümlerine göre çözümlenmesi gerekir. Anılan yasanın 733. maddesinin 3. fıkrası hükmü gereğince satışın alıcı veya satıcı tarafından paydaşlara noter aracılığı ile bildirilmesi zorunludur. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda satış tarihi ile dava tarihi arasında uzunca bir zaman geçmesi halinde satışa konu payın değerindeki artış nedeniyle onalım bedelinin belirlenmesi istenemez.

Olayımıza gelince; onalım hakkına konu edilen pay 29.09.2003 tarihinde tapuda 300.-YTL bedelle satılmıştır. Davalı pay satışım noter aracılığı ile onalım hakkını kullanan davacıya bildirmediğinden satış tarihi ile dava tarihi arasındaki sürenin geçmesine kendi eylemiyle sebebiyet verdiğine göre 27.07.2005 tarihinde açılan dava nedeniyle aradan uzunca zaman geçtiğini savunarak gerçek bedelin belirlenmesini isteyemez.

Mahkemece savunmaya itibar edilerek yapılan keşif sonucu belirlenen değer itibariyle görevsizlik kararı verilmesi doğru değildir. Her ne kadar hüküm görev yönünden temyiz edilmemiş ise de görevli mahkemenin belirlenmesi kamu düzenine ilişkin bulunduğundan bu hususunun kendiliğinden her aşamada dikkate alınması gerekir.

Tapuda gösterilen satış bedeli ile alıcı tarafından yapılan tapu giderleri toplamından ibaret bulunan onalım bedelinin miktarına göre mahkeme davaya bakmakla görevli bulunduğundan davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde görevsizlik kararı verilmesi usu! ve yasaya aykırıdır.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.