Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2010/14263 K.2011/5040

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı önalım davasına dair karar davalı ... tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, önalım hakkına konu edilen payın iptali ve davacılar adına tesciline ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili ve birleştirilen davanın davacı vekili, dava dilekçelerinde, paydaşı oldukları 268 parsel sayılı taşınmazlarda, davalı ...’in paydaş ...’nun payını 13.1.2010 tarihinde toplam 60.000 TL bedelle satın aldığını ve önalım hakkını kullanmak istediklerini ileri sürerek davalı adına kayıtlı payın iptali ile davacılar adına tescilini talep etmişlerdir. Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

1- Önalım davasının davalısı önalım hakkına ilişkin taşınmazdaki payı satın almadan önce o taşınmazda paydaş ise bu paydaş hakkında önalım hakkı kullanılamaz. Zira TMK.nun 732.maddesiyle bir paydaşın payının üçüncü şahsa satması halinde önalım hakkının varlığı kabul edilmiştir.Paydaş üçüncü kişi sayılamayacağından paydaşın paydaş aleyhine önalım hakkını kullanması söz konusu olamaz. Dava hakkına ilişkin bu hususun davanın her aşamasında kendiliğinden göz önünde bulundurulması gerekir.

Olayımıza gelince; Dosyaya getirtilen tapu kaydından davacı ...’un 13.1.2010 tarihinde satın alma yoluyla paydaş olduğu önalım hakkına konu edilen payında davalı ... tarafından aynı tarihte satın alındığı anlaşılmıştır. Dava açma hakkının mahkemece resen gözetilmesi gerekir. Bu durumda mahkemece, davacı ...’un önalım hakkına konu edilen payın satışından önce paydaş olup olmadığı araştırılmadan işin esası hakkında karar verilmesi doğru değildir.

2- Davacı ... ve birleşen dosyanın davacısı ... dava dilekçelerinde davalı ...’e satışı yapılan 1/70 pay için önalım hakkını kullandıklarını belirterek iş bu davayı açtıkları halde, pay mahkemece talep konusu olmayan dava dışı üçüncü kişi Mehmet Bayer’in 5/336 payı hakkında hüküm kurulmuştur. Hakim HUMK.nun 74.maddesine göre taleple bağlı olup talepten fazlasına veya talep dışı bir şeye hükmedemez. Davacılar ...’e ait 1/70 pay için önalım hakkının tanınmasını istediğine göre mahkemece davalı olmayan Mehmet Bayar adına kayıtlı 5/336 payın iptali ile davacılar adına tesciline karar verilmesi doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.