Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2012/808 K.2012/2768

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı önalım davasına dair karar, davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Uyuşmazlık, önalım hakkının kullanılması nedeniyle davalı adına kayıtlı payın iptali ile davacı adına tescili istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi üzerine hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Önalım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını kısmen veya tamamen üçüncü bir kişiye satması halinde diğer paydaşlara bu satılan payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve satışın yapılmasıyla kullanılabilir hale gelir.

Önalım hakkı alıcıya karşı ancak dava açmak suretiyle kullanılır. TMK.nun 733/3. maddesi hükmüyle yapılan satışın alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirme yükümlülüğü getirilmiştir.

Önalım hakkı satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her halde satışın üzerinden iki yıl geçmekle düşer. Bu süre hak düşürücü süre olup mahkemece kendiliğinden gözönünde bulundurulması gerekir.

Olayımıza gelince; davacı, davalının ihale sonucu edindiği paya karşı önalım hakkını kullanmak istemektedir. Davalı, cebri ihale ile yapılan satışlarda önalım hakkı kullanılamayacağından davanın reddini savunmuştur. Gerçekten de davalı, dava konusu payı Kırıkkale 4.İcra müdürlüğünün 2002/663 Esas sayılı icra takip dosyasında yapılan cebri satış (açık artırma usulüyle) sonucu 24.07.2003 tarihli ihale ile elde etmiştir.

Cebri artırma sonucu yapılan satışlarda önalım hakkı söz konusu olmaz. Zira cebri artırmada satış satıcının serbest iradesi ile gerçekleşmemiştir. Ayrıca bu tür satışlarda artırma aleni ve umuma açık olduğundan önalım hakkını kullanacak paydaşın da artırmaya katılma hakkı vardır. Bu nedenle önalım hakkının kullanılması düşünülemez.

Mahkemece cebri ihale ile edinilen paya karşı önalım hakkının kullanılamayacağı gerekçesiyle istemin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.