Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2012/8817 K.2012/12635

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasına dair kararın, temyiz incelemesi duruşmalı olarak davacı ... davalı tarafından süresi içinde istenilmekle, gün tayin edilerek taraflara gönderilen davetiyelerin tebliğ edilmesi üzerine, belli günde davalı vekili Av. ... ve davacı vekili Av. ... geldiler. Hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, kira alacağının tahsili, bu dava ile birleşen diğer davalar ise cezai şart ve eksik demirbaş bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, eksik demirbaş bedelinin tahsiline ilişkin istemin kabulüne, cezai şart ve kira alacağı istemlerinin ise kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı ... davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosya kapsamına, toplanan delillere, mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verilmiş olmasına ve takdirde de bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin ise, aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davalının cezai şartın tahsiline yönelik temyiz itirazlarına gelince;

Davacı vekili cezai şarta ilişkin birleşen davada; davalının 1998 yılında yapılan ihale sonucunda ... orman içi dinlenme tesisinin işletmeciliğini aldığını, 10.06.2007 tarihinde yatırması gereken 2007 yılı işletme bedeli peşinatı ile, 10.07.2007 tarihinde ödenmesi gereken 1.taksit bedelini ödemediğinden, sözleşmenin “ödemeler” bölümünün 3.maddesi uyarınca, dönem borcunun tamamının muaccel hale geldiğini, bu itibarla davalıya 31.07.2007 tarihli noter ihtarı ile toplam 144.088 TL bakiye dönem borcunu ödemesi,

aksi takdirde sözleşmenin feshedilmiş sayılacağına ilişkin ihtar keşide edildiği halde, tanınan sürede borcu ödemediğini, bunun üzerine 13.08.2007 tarihli yazı ile davalıya tesisi 10 gün içinde boşaltması, aksi takdirde cezai şart alınacağının bildirildiğini, sözleşmenin “cezalar ve tazminatlar” başlıklı bölümünün 2.maddesinde, sözleşme şartlarına uyulmaması nedeniyle sözleşmenin feshi halinde, fesih tebligatını müteakip 10 gün içinde tesisin tahliye edilmemesi durumunda geçen her gün için işletme bedelinin günlük tutarının 50 katı cezai şart alınacağının kararlaştırıldığını,

davalının ise tesisi ancak 30.11.2007 tarihinde tahliye ettiğini belirterek geç tahliye nedeniyle 2.603.254 TL cezai şart alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, 28.07.2007 – 30.11.2007 tarihleri arası 122 günlük geç teslimden kaynaklanan cezai şart bedelinin taleple bağlı kalınarak ve ½ oranında indirim yapılarak kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında imzalanan 08.07.1998 başlangıç tarihli ve 9 yıl 5 ay süreli kira sözleşmesi hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Sözleşme davacı idareye ait tesisin işletme hakkının davalıya devrine ilişkindir. Sözleşmenin “ödemeler” başlıklı bölümünün 1. 2. ve 3.maddelerinde; yıllık işletme bedelinin her yıl Ocak ayında yeniden değerleme oranına göre arttırılacağı, arttırılmış haliyle bu tutarın %25’inin peşin, kalanının ise üç eşit taksitte ve ek sözleşmede belirlenen günlerde ödeneceği, taksitlerden birinin ödenmemesi durumunda borcun tamamının muaccel olacağı hükümlerine yer verilmiştir.

Davadaki istek, 2007 yılı işletme bedelinin ödenmesine ilişkin sözleşmedeki taahhütlerini yerine getirmeyen davalının sözleşmenin feshine neden olduğu ve akabinde kiralananı geç tahliye ettiğinden bahisle cezai şart istemine ilişkindir.

Sözleşmenin “Ceza ve Tazminatlar” başlıklı bölümünün 1. ve 2. maddelerinde; işletmecinin taahhüdünü şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, idarece en az 10 gün süreli ve sebepleri açıkça belirtilen ihtar keşide edileceği, buna rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği, fesih tebligatını müteakip işletmecinin 10 gün içinde tesisi boşaltmak zorunda olduğu, bu müddeti geçen her gün için ihale bedelinin güne tekabül eden miktarının 50 katının işletmeci tarafından ödeneceği hükmüne yer verilmiştir.

Dosya kapsamına göre, kiralananın Borçlar Kanununun adi kiraya ilişkin hükümlerine tabi bir yer olduğu anlaşılmaktadır. Kira akdinin sona erme sebeplerinden biri de kiracının temerrüdü olup kira parasının ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda akdin feshinin biçim ve koşulları 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 315.maddesinde (818 sayılı BK.nun 260.maddesi) düzenlenmiştir.

Buna göre, istenen kira parasının veya yan giderin muaccel(istenebilir) olması ve kira bedeli ile yan giderin verilen sürede ödenmemiş bulunması, ihtarnamede verilen süre içerisinde kira parasının ödenmemesi halinde akdin feshedileceğinin açıkça belirtilmesi gerekir. Kiracıya verilecek süre konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz gün, ürün kiralarında en az altmış gün, diğer kira ilişkilerinde ise en az on gündür.

Davacı cezai şart istemini sözleşmenin feshini müteakip kiralananın geç tahliye edilmesine dayandırmıştır. Ne var ki, davacının gönderdiği sözleşmenin feshine ilişkin 31.07.2007 tarihli ihtarname kiracının temerrüdünü düzenleyen ve az yukarıda açıklanan yasanın emredici hükmüne aykırı olduğundan, hukuki sonuç doğurmaz ve fesih ihbarını müteakip kiralananın geç teslim edildiğinden de bahsedilemez.

Bu nedenle, mahkemece cezai şart isteminin tümden reddi gerekirken, yazılı şekilde kısmen kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.