Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2014/3985 K.2014/6414

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı itirazın iptali ve alacak davasına dair kararın temyiz incelemesi duruşmalı olarak davacı-karşı davalı ve davalı-karşı davacı tarafından süresi içinde istenilmekle gün tayin edilerek taraflara gönderilen davetiyelerin tebliğ edilmesi üzerine belli günde davalı-karşı davacı vekili Av.M... A... Alan ve davacı-karşı davalı vekili Av.Ç.. A.. geldiler. Hazır bulunanların sözlü açıklaması dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Uyuşmazlık, asıl ve birleşen davada 2000 ve 2001 yılları kira parasının tahsiline yönelik yapılan icra takiplerine itirazın iptali ve icra inkar tazminatının tahsili, davalı-karşı davacı tarafından açılıp asıl dava ile birleştirilen karşı davada ise, kiralanana yapılan faydalı masrafların tahsiline ilişkindir. Mahkemece her iki tarafça açılan davaların kabulüne karar verilmesi üzerine, hüküm davacı- karşı davalı vekili ve davalı- karşı davacı vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.

1-Dosya kapsamına, toplanan delillere, bozma gereklerine uygun şekilde karar verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre temyiz eden davacı- karşı davalı vekilinin tüm ve davalı- karşı davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davalı- karşı davacı vekilinin takas – mahsup def'ine ilişkin temyiz itirazları gelince ;

İcra takiplerinde ve davada dayanılan ve hükme esas alınan 28.01.2000 başlangıç tarihli ve bir yıl süreli kira sözleşmesi konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Sözleşmede yıllık kira parası 1.000.000 TL olarak belirlenmiştir.

Sözleşmenin özel şartlar bölümü 2. maddesinde, kira artışının her yıl yasal oranda yapılacağı, özel şartlar bölümü 10. maddesinde de, tesise ilave niteliğinde olmayacak, olağan kullanımdan meydana gelecek tamirat, onarım ve benzeri işler hariç, günün şartlarına göre kamu hizmetlerinin ve verimin artırılması için zaruret bulunan diğer işlerin kiraya veren belediye tarafından yaptırılacağı, kiracının ihtarına rağmen iki aylık süre içinde belediyenin bu işlerin yapımına başlamaması halinde kiracı tarafından yaptırılacağı,

Fen İşleri Daire Başkanlığı'nda oluşturulacak bir komisyon ile tespit olunan miktarın kiradan mahsup edileceği kararlaştırılmıştır. Kiraya veren belediye tarafından kiracı şirketin kira paralarını ödememesi nedeniyle 2000-2001kira yılı kira parası 1.000.000 TL ve 2001-2002 yılı kira parası 1.300.000 TL'nin tahsili için kiracı şirket hakkında ayrı ayrı icra takipleri yapılmıştır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 139. maddesi ( mülga 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 118. maddesi ) gereğince, iki kişi karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise, her biri alacağını borcuyla takas edebilir. Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir.

Yine 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 143. maddesi ( mülga 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 122. maddesi ) hükmüne göre takas, ancak borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirmesi ile gerçekleşir. Bu durumda her iki borç takas edilebilecekleri anda daha az olan borç tutarınca sona erer. Takas için mutlaka karşılık dava açılması zorunlu değildir. Davalı, karşılık dava açmadan da takas savunmasında bulunmakla yetinebilir.

Bununla birlikte davalının takas etmek istediği karşılık alacağın miktarı asıl davada istenen alacaktan daha fazla ise ve davalı bu fazla alacağını hüküm altına aldırmak istiyorsa karşılık dava açılması gerekir. Karşılık dava, asıl dava ile birlikte incelenirse de, asıl davaya oranla müstakil, ayrı bir davadır. Bu nedenle her iki davanın da ayrı ayrı karara bağlanması gerekir.

Olayımızda; kiracı şirket 2000-2001 yılı ve 2001-2002 yılı kiralarının tahsili için hakkında yapılan icra takiplerine itiraz etmesi üzerine açılan itirazın iptali davalarına karşı, yukarıda sözü edilen sözleşmenin 10. maddesi gereğince kiralanana yapmış olduğu giderlerin mahsubunu talep etmiş, anılan giderlerin kira paralarını aşan kısmının tahsili için asıl dava ile birleştirilen karşılık davasını açarken de, yine kiraya veren belediye tarafından hakkında 2002-2003 yılı kira parası 2.000.000 TL'nin tahsili için yapılan icra takibine konu edilen miktar ile, 1999 yılından kalan onbir günlük kira borcu 12.021 TL'nin mahsubunu istemiştir.

Görüldüğü üzere kiracı şirketin her üç davada da mahsup talebi bulunmaktadır. Bu durumda takip tarihleri ve karşılık davanın açıldığı tarih itibariyle kiracı şirketin sözleşmenin 10. maddesi gereğince muaccel hale gelen alacaklarının takip konusu edilen kira borçlarından takas ve mahsup edilerek sonucuna göre davalar hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde mahsup yoluna gidilmeksizin hüküm kurulması doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.