Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/2055 K.2023/2394

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekilince duruşmasız, davalı vekilince duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 07.06.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davalı vekili Avukat ... ile davacı vekili Avukat ... 'nın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili İl Milli Eğitim Müdürlüğüne ödenen promosyonların davalı dernek başkanlığı hesabına aktarıldığını, müvekkilinin 24/10/2007 tarih ve 14 sayılı kararı ile yapılan bağışın öğretmenevi yapımı yerine müvekkiline bağlı okul yapımına kullanılmasına karar verildiğini, bu doğrultuda taraflar arasında imzalanan 06 Kasım 2007 tarihli protokole göre, davalı tarafından lise binasının anahtar teslim olarak inşa edileceği ve kullanma hakkının da müvekkiline ait olacağına karar verildiğini, ancak bahse konu protokolün gereklerinin yerine getirilmediğini ileri sürerek yapılan 2.250.531,00 TL promosyon ödemesinin davacıya geri ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalıya aktarılan promosyonların dernek tüzüğüne ve mevzuatına uygun olarak harcandığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 2014/59 Esas, 2016/29 Karar ve 19.01.2016 tarihli kararıyla; davalıya aktarılan promosyon ile öğretmenevi yapılmadığı gibi, okul binası yapılmaya çalışılmışsa da bu konudaki protokolün de davacı tarafça yerine getirilmemesi ve derneğin yaptığı harcamaların tamamının dernek tüzüğü çerçevesinde (lokal binası satın alınması, ... Eğitim Kooperatifine bağış gibi) eğitime yapılan harcamalar olması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BİRİNCİ BOZMA KARARI

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 2016/3866 Esas, 2017/428 Karar ve 19.01.2016 tarihli kararı ile özetle; taraflar arasında imzalanan 06.11.2007 tarihli protokolde davacının talimatıyla promosyon ödemeleri davalıya okul yapılması karşılığında aktarıldığı, sözleşmenin ifasının imkansız hale gelmesi nedeniyle ödenen bedelin davacıya iadesi gerekmekte ise de, davalının, davacı tarafın talimatıyla 1.215.925,00 TL harcama yapıldığını kanıtladığı, bu miktar dışındaki harcamalar için davacı tarafın talimatı olduğunun kanıtlanamadığı,

gerçekten de, davalı dernek tarafından yapılan bağışın, lokal binası satın alınması ve bir kısım harcamaların davacı adına yapıldığının da ispatlanamadığı, bu durumda ödenen miktardan kanıtlanan 1.215.925,00 TL'nin mahsubuyla bakiye kısım yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulduğu anlaşılmıştır.

V. İLK DERECE MAHKEMESİNİN KISMİ DİRENME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 2017/315 Esas, 2017/661 Karar ve 22.06.2017 tarihli kararı ile özetle; bozma ilamının protokolün yapıldığı ile ilgili kısma uyulmasına, ancak bozma ilamındaki miktar yönünden bozmanın dikkate alınmayıp, sadece talimatla yapılan değil, talimat dışı İl Milli Eğitim Müdürlüğüne yapılan harcama ve bağışların da dikkate alınarak bilirkişilerin raporunda hesaplandığı üzere davalının 38.552,90 TL'den sorumlu olduğuna dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı tarafça okul yapılmadığı gibi, bu amaçla verilen promosyon ödemesinin de iade edilmediğini, davalıca yapılan harcamaların öğretmenlerle ilgisi bulunmadığını belirtilerek kararı temyiz etmiştir. 2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bankalardan davalı derneğe ödenen promosyon ödemelerinin milli eğitim hizmetlerine harcandığını, yapılan harcamaların dernek tüzüğüne uygun olduğunu, alınan otomobillerin milli eğitim müdürlüğüne tahsis edildiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu 2018/(15)6-1098 Esas, 2021/1431 Karar ve 18.11.2021 Tarihli kararı ile özetle; mahkemenin birinci kararının gerekçesinin dernek tüzüğüne dayanmasına rağmen, direnme kararında protokole göre hesaplama yapılarak sonuca varıldığı ve gerekçenin farklı olduğu, direnme hâlinde önceki hükmün aynen kurulması gerektiği hâlde hüküm fıkrasının değiştirildiği, şu hâlde “direnme” olarak adlandırılan kararın, usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı, yeni gerekçe ve olgulara dayalı olarak oluşturulan yeni hüküm niteliğinde olduğu her türlü duraksamadan uzak olduğu,

bu yeni hükmün temyiz incelemesini yapma görevinin Hukuk Genel Kuruluna değil, Özel Daireye ait olduğu, hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın bozma kararını veren Özel Daireye gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, promosyon ödemelerinin iadesine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 Sayılı 470 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 437 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Davalı tarafından, tarafına aktarılan promosyon ödemelerinin milli eğitim faaliyetleri ve dernek tüzüğü çerçevesinde harcandığı, bu nedenle iade edilmesi gereken bir bedel olmadığı gerekçesiyle karar temyiz edilmiş ise de; bozma ilamında belirtildiği üzere davalı tarafından yapılan 1.215.925,00 TL bedelli harcamalar dışındaki harcamaların davacının talimatı dışında yapıldığı anlaşıldığından, davalının tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

3. Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

4. Davacı tarafça, öğretmenevi yapımı için Finansbank A.Ş ve Türkiye İş Bankası A.Ş ile aralarında yapılan sözleşmelerden dolayı davacıya ödenen 2.250.531,00 TL promosyonun davalı dernek başkanlığı hesabına aktarıldığı, davacının 24/10/2007 tarih ve 14 sayılı kararı ile yapılan bağışın öğretmenevi yapımı yerine davacıya bağlı okulun yapımına kullanılmasına karar verildiği, ancak söz konusu okulun da yapılmadığı, bu nedenle derneğe aktarılan promosyon ödemesinin iadesi talep edilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamından sonra yapılan yargılama sonunda, protokolün yapıldığına dair kısma uyulduğu, ancak davacı yararına davalı tarafından yapılan harcamalar ile ilgili kısma uyulmadığı belirtilmiş ve 03.06.2015 tarihli bilirkişi raporu uyarınca; protokolde okul için tahsis edilen 1.600,000,00 TL promosyon ödemesinden, davacının talimatıyla yapıldığı anlaşılan 1.215.925,00 TL harcama ile davacı yararına tahsis edilen 345.525,00 TL araç bedelinin mahsubu ile kalan 38.552,90TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Protokolde okul yapımı için davalı dernekçe yüklenici tarafından düzenlenecek hakedişler karşılığında 1.600,000,00 TL’ye kadar olan kısmın ödeneceği düzenlenmiş olup, bu miktarın üzerindeki davalı derneğe aktarılan toplam 2.250.531,00TL’den davacının vazgeçtiğine dair bir ibare yer almadığı gibi, bozma ilamında da davalının sadece protokolde belirlenen 1.600,000,00 TL’den sorumlu olacağına dair kısıtlayıcı bir hükme yer verilmemiştir.

Mahkemece, bu nedenle davalıya aktarılan promosyon ödeme miktarından sadece protokolde belirlenen 1.600,000,00 TL kadar davalının sorumlu tutulması doğru olmamıştır. Ayrıca mahkemece, davacı yararına alındığı belirtilen 345.525,00 TL’lik toplam araç bedeli de promosyon ödemesinden mahsup edilmiş ise de, söz konusu araçların bir çoğunun davacı adına kayıtlı olmadığı anlaşıldığı gibi, kayıtlı olan araçların da davacının talimatıyla alındığı belli değildir.

Bu nedenle mahkemece davalıya aktarılan toplam 2.250.531,00 TL promosyon ödemesinden davacı yararına yapıldığı anlaşılan 1.215.925,00 TL harcamanın mahsubu ile 1.034.606,00 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, yanlış değerlendirme ile sonuca gidilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması uygun bulunmuştur.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Yukarıda “Değerlendirme” bölümünün 2. bendinde açıklanan nedenlerle davalının tüm temyiz itirazlarının reddine, 3. bendinde açıklanan nedenlerle davacının diğer temyiz itirazlarının reddine, 4. bent uyarınca kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA,

8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davacıya verilmesine,

Aşağıda yazılı harcın temyiz eden davalıdan alınmasına,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,